Hayır, geçmişe bilgi gönderemeyiz. Düzenek ne kadar uzatılırsa uzatılsın, yavaşlatılırsa yavaşlatılsın, sonuç değişmiyor. Bunun nedeni, kuantum silgi deneyinde "sonradan yapılan gözlemin" ilk parçacığın kaydını gerçekten değiştirmemesi.
Olayı adım adım şöyle düşünelim:
- Perdeye giden parçacığın (sinyal fotonu) tek başına dağılımına bakarsanız, diğer kolda ne yaptığınızdan bağımsız olarak hep aynı şeyi görürsünüz: girişim deseni olmayan, düzgün bir leke. Yani perdedeki veriye bakan biri, uzak kolda seçimin ne olduğunu anlayamaz.
- Girişim deseni ancak, sinyal fotonlarını diğer koldaki (idler) fotonun ölçüm sonucuna göre gruplara ayırdığınızda ortaya çıkar. Silgi seçeneğinde bir grup girişim saçakları, diğer grup ters saçaklar verir. Bu ikisi toplanınca tekrar düz leke elde edilir.
- Gruplama için idler sonuçlarını klasik bir kanalla sinyal tarafına getirmeniz gerekir. Bu kanal ışık hızını aşamaz. Dolayısıyla deseni görebilmek için bilgi, zaten geçmişe değil ileriye doğru yolculuk etmiş olur.
Sizin önerdiğiniz gecikme (aynalar, yavaş ortam) deneyin zaten bilinen bir sürümüdür. Wheeler'ın gecikmeli seçim deneyleri ve Kim ve arkadaşlarının 2000 tarihli gecikmeli seçimli kuantum silgi deneyi de benzer şekilde idler fotonunun ölçümünü, sinyal fotonu kaydedildikten sonraya bırakır. Sonuç yine aynıdır: deney kuantum mekaniğinin öngörüsünü doğrular, ama nedensellik ihlal edilmez. "Sonradan karar vermek geçmişi değiştirir" izlenimi, yalnızca veriyi gruplamadan önceki ve sonraki hâlini birlikte hikâyeleştirmekten doğar.
Yavaşlatma konusuna gelince, ışığı akışkan içinde yavaşlatmak (kırılma indisi n kadar) sinyalin ulaştığı en büyük hızı değil, grup hızını düşürür. Bu, bilgiyi geciktirmek anlamına gelir, hızlandırmak anlamına gelmez. Yolu uzatmak da aynı yönde etki eder. Yani bu iki hamle, ölçümü daha geç yaptırır, ama ölçüm sonucunun perdedeki kayda nedensel bir etkisi olmadığı için geçmişe mesaj çıkmaz.
Genel olarak buna no-communication teoremi deniyor: dolanık bir çiftin bir tarafında yapılan hiçbir yerel işlem, diğer tarafın indirgenmiş yoğunluk matrisini değiştirmez. Perdedeki istatistik bu matrisle belirlendiği için, mesaj taşımaz.
Kaynaklar
-
Yoon-Ho Kim, Rong Yu, Sergei P. Kulik, Yanhua Shih, Marlan O. Scully. A Delayed Choice Quantum Eraser. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Michael A. Nielsen, Isaac L. Chuang. Quantum Computation And Quantum Information. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı