Kısa cevap: o enerji gerçek bir toparlanma değil, çoğunlukla öznel bir yanılsama. Az uyuduğunuzda beyniniz yorgunluğu telafi etmiyor, yalnızca yorgunluğu algılama ve bildirme biçimi değişiyor. Bu yüzden "az uyudum ama dinçim" hissi, sağlıklı olduğunuzun bir göstergesi sayılmaz.

Bunun birkaç bilinen nedeni var:

• Sirkadiyen uyanıklık sinyali: Uyku isteğini artıran adenozin gün boyu birikir. Biyolojik saatimiz ise gün içinde buna karşı uyanıklık sinyali gönderir. Gece boyunca uyanık kalındığında, sabah saatlerinde bu sinyal yeniden yükselir ve uykusuzluğun ağırlığı geçici olarak hafifler. Sabaha karşı çöken uykulu hâlin ardından gelen "ikinci rüzgâr" tam olarak budur.
• Stres ve uyarılmışlık tepkisi: Yetersiz uyku, kortizol ve noradrenalin gibi uyarılmışlık sistemlerini devreye sokabilir. Bu sizi tetikte ve hızlı hissettirir ama bedeniniz bir tür düşük yoğunluklu alarm hâlinde çalışıyordur.
• Duygudurum etkisi: Bazı kişilerde kısa süreli uykusuzluk geçici bir iyi oluş hâli yaratır. Bu etki depresyon araştırmalarında da gözlenmiştir ama kalıcı değildir, uyku geri geldiğinde genellikle kaybolur.

Asıl sorun şu: kendinizi iyi hissetmeniz, iyi çalıştığınız anlamına gelmiyor. Van Dongen ve arkadaşlarının kontrollü çalışmasında, iki hafta boyunca gecede 6 saat uyuyan kişilerin dikkat ve tepki performansı belirgin biçimde düştü. Üstelik katılımcılar kendi uykululuklarını, performanslarındaki düşüşe kıyasla çok daha az bildirdi. Yani öznel his ile ölçülen işlev birbirinden ayrışıyor. Bu, "ben az uykuyla idare ederim" inancının neden bu kadar yaygın olduğunu da açıklıyor.

Sağlık açısından bakınca, uzlaşı raporu yetişkinler için düzenli olarak en az 7 saat uykuyu öneriyor. Bunun altı dikkat, bellek, duygu düzenleme ve metabolik sağlıkta bozulmalarla ilişkili. Gerçekten çok az uykuyla sorunsuz işleyen insanlar var, ancak bu çok nadir genetik varyantlara bağlı ve "ben de öyleyim" demek için hissinize güvenmek yeterli bir kanıt değil.

Bir uyarı daha: uzun süre boyunca uyku ihtiyacının azalması, hatta hiç yorgunluk hissetmeden günlerce az uyumak, yüksek enerji ve hızlanmış düşüncelerle birlikteyse bir duygudurum bozukluğunun belirtisi olabilir. Böyle bir tablo varsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurmak yerinde olur.