Evet, aynı türe ait hayvanların kıtalar veya izole coğrafyalar arasında iletişim farklılıkları, yani yerel lehçeleri (diyalektleri) kesinlikle gözlemlenebilir. Buradaki temel ayrım, iletişimin ötücü kuşlar ve balinalardaki gibi öğrenilen bir ses repertuvarı mı, yoksa avcı tehlikelerine karşı verilen doğuştan gelen bir alarm çağrısı mı olduğudur.
Öğrenmeye dayalı iletişimde kıtalar arası farklar çok belirgindir. Katil balinaların (orkalar) farklı okyanuslardaki grupları tamamen kendilerine özgü ses dizilimleri kullanır. Farklı kıta kıyılarında yaşayan iki grup karşılaştığında, seslerin ana yapısını duysalar bile yabancı bir lehçeyi hemen fark eder ve bazen birbirini anlamakta güçlük çeker. Benzer şekilde, kıtalar boyunca dağılmış ötücü kuş popülasyonlarında birkaç yüz kilometrelik mesafe bile ötüş ritminde ve frekansında ciddi lehçe ayrılıkları yaratır.
Sorudaki asıl noktaya, yani tehdit ve alarm çağrılarına gelirsek, tablo biraz daha inceliklidir. Avcı uyarıları çoğunlukla daha güçlü genetik temellere dayanır. Örneğin leopar, kartal veya yılan gibi avcıları bildiren alarm çağrılarının şablonu doğuştan gelir. Ancak Afrika ile Asya gibi farklı kıtalara dağılmış popülasyonlarda iki kritik etken devreye girer: habitat akustiği ve genetik sürüklenme. Sık bir ormanda yankılanan ses ile açık savanda dağılan sesin fiziksel iletimi aynı olamaz. Çevre şartları, sesin frekansını ve uzunluğunu binlerce yıl içinde kaçınılmaz olarak modifiye eder.
Peki farklı kıtalardaki bireyler bu alarmı anlar mı? Tehdit anında çıkarılan ani, pürüzlü ve yüksek frekanslı sesler genel bir panik uyarısı olarak genellikle algılanır. Hatta doğada tamamen farklı türler bile birbirinin genel tehlike çığlığını çözebilir. Ancak tehdidin tam olarak ne olduğunu belirten ince kodlamalar, kıtalar arası akustik değişim yüzünden diğer popülasyon tarafından yanlış yorumlanabilir veya gözden kaçabilir.
Evrimsel biyoloji açısından baktığımızda bu lehçe farkları lafta kalan detaylar değildir. Türler öyle bir gecede çat diye ayrılmaz. Coğrafi engellerle ayrılan popülasyonların birbirinin çağrılarını, şarkılarını ya da uyarılarını yabancılaması, davranışsal izolasyonun ve dolayısıyla yeni türlerin ortaya çıkışının en canlı basamaklarından biridir.
Kaynaklar
-
Luke Rendell, Hal Whitehead. Culture In Whales And Dolphins. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Peter Marler, Miwako Tamura. Culturally Transmitted Patterns Of Vocal Behavior In Sparrows. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı