Korna bir sohbet veya iletişim aracı değil, yalnızca anlık tehlikeleri savuşturmak için tasarlanmış bir acil durum alarmıdır. Direksiyona birden fazla seçenek veya karmaşık bir akustik dil koyduğunuz anda, panik anında hayat kurtaran o saf refleksin yerini bilişsel bir kararsızlık alır ve kaza kaçınılmaz hale gelir.
Mühendislikte ve ergonomide buna bilişsel yük diyoruz. Önünüze aniden bir yaya fırladığında veya kavşaktan biri körlemesine çıktığında karar vermek için saliseleriniz vardır. Elinizin ayasıyla direksiyonun ortasına paldır küldür vurmak omurilik refleksine çok yakındır. Eğer direksiyonda 'dikkat', 'çekil' ya da 'yol ver' gibi üç ayrı düğme olsaydı, Hick Yasası gereği beyniniz hangi tuşa basacağını seçmeye çalışırken tepki süreniz uzayacaktı. Saatte 50 kilometre hızla giden bir araç için yarım saniyelik bir kararsızlık bile fazladan yaklaşık yedi metre körlemesine ilerlemek demektir.
İşin bir de karşı tarafın bunu algılama boyutu var. Akustik sinyal tasarımında temel kural, sesin ortamdaki gürültünün üzerinden hemen ve tartışmasız şekilde duyulmasıdır. Yalıtımlı araçların içinde, camlar kapalıyken, motor uğultusu ve müzik eşliğinde dışarıdan gelen sesin ince ton veya melodi farklarını çözmek pratikte imkansızdır. Bir de hareket halindeki araçların oluşturduğu Doppler etkisi eklenince, karşıdan gelen kornanın 'rica' mı yoksa 'tehlike' mi olduğunu ayırt etmeye çalışırken iş işten geçer. Alarm dediğiniz şey rahatsız edici, tekdüze ve şüpheye yer bırakmayacak kadar net olmalıdır.
Zaten Birleşmiş Milletler ECE Düzenlemesi 28 gibi uluslararası araç standartları da kornanın melodi çalmasını, frekans değiştirmesini veya kafa karıştırmasını kesin bir dille yasaklar. Sesin sabit ve belirli bir desibel aralığında kalması zorunludur. Biz sürücüler olarak kısa bir dokunuşla 'teşekkür' etmeyi, biraz daha basarak 'dikkat et' demeyi kendi aramızda gayriresmi çözmüş durumdayız. Sisteme daha fazla düğme veya dil eklemek trafiği daha güvenli yapmaz, sadece tam bir curcunaya çevirir.
Kaynaklar
-
United Nations Economic Commission for Europe (UNECE). Regulation No. 28: Uniform Provisions Concerning The Approval Of Audible Warning Devices. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
National Highway Traffic Safety Administration (NHTSA). Human Factors Design Guidance For Driver-Vehicle Interfaces. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı