Nöronlarımız bir şeyi hatırlamaya çalışırken nasıl davranır ? Beyin nakli mümkün olsaydı bilgilerimiz aktarılabilir miydi?

Bir şeyi hatırlamaya çalıştığınızda nöronlarınız sabit bir çekmeceden tozlu bir dosya çıkarmaz, o anıyı ilk öğrendiğiniz an kurulan sinir ağını adeta canlı yayındaymış gibi yeniden ateşler. Eğer teorik olarak tam bir beyin nakli gerçekleştirilebilseydi, evet, bilgileriniz ve anılarınız yeni bedene kesinlikle aktarılırdı. Çünkü anılar kalpte, kanda ya da kaslarda değil, beynin trilyonlarca sinapsında ve bu sinapsların birbirine bağlanma geometrisinde kayıtlıdır.

Hatırlama eylemi biyolojik olarak bir engram, yani hafıza izi reaktivasyonudur. Zihniniz bir ipucu yakaladığında, hipokampus ve korteksteki nöronlar arasında laboratuvarda patlayan bir santrifüj paniğiyle değil, son derece organize bir dedikodu zinciriyle iletişim başlar. Orijinal deneyim sırasında birlikte ateşlenen nöronlar, aralarındaki sinapsları zaten güçlendirmiştir. Geri çağırma sinyali geldiğinde presinaptik uçtan salınan glutamat molekülleri, sanki flaş haber almış gibi karşı taraftaki AMPA ve NMDA reseptörlerine hücum eder. Hücre zarına yeni reseptörlerin eklenmesiyle iyon kanalları ardına kadar açılır, kalsiyum içeri dalar ve elektrik akımı o spesifik devre boyunca anında yayılır. Kısacası nöronlar bir anıyı ararken eski patikayı aynı kimyasal heyecanla yeniden yürür ve ağın tamamı aynı anda aktifleşerek zihninizde o anıyı canlandırır.

Beyin nakli senaryosuna gelirsek, tıp ve sinirbilim çevrelerinde bu işlem aslında beyin nakli değil, yeni bir gövde nakli olarak kabul edilir. Bütün biyografiniz, yabancı dil bilginiz, çocukluk anılarınız ve bisiklet sürme refleksiniz, beyninizin konektom adı verilen devasa kablolama haritasına kazınmıştır. Bu donanımı alıp başka bir bedene yerleştirdiğinizde, bilgi kütüphanesini de eksiksiz taşımış olursunuz. Yeni bedenin farklı hormon seviyeleri ya da bağırsak mikrobiyotası duygusal modülasyonu veya anıların çağrılma hızını bir miktar değiştirebilir, fakat verinin kendisi nöronların fiziksel mimarisinde saklı kaldığı için kimliğiniz beyinle birlikte yeni bedene geçer.