Bugün aldığım ortalama bir cep telefonunu hiç ambalajndan çıkarmadan 10 yıl sonra açıp kullanmaya başlasam batarya performansı aynı olur mu?

Kısa ve net cevap vereyim, hayır, batarya performansının aynı kalması bir kenara, on yıl sonra o batarya çok büyük ihtimalle tamamen mefta olmuş olur. İster jelatinini bile açmadan kutusunda sakla, ister bir iki kere kullanıp dolaba kaldır, on yılın sonunda o telefonu şarja taktığında ekranda muhtemelen en ufak bir hayat belirtisi göremezsin.

Yazılımcı tayfa zanneder ki cihaza elektrik vermezsen, kod çalıştırmazsan dünya durur. Halbuki donanım öyle kafana göre durdurabileceğin bir şey değil, kutunun içinde canlı ve saat gibi işleyen bir elektrokimya yatıyor. Lityum iyon piller hiç kullanılmasa dahi takvimsel yaşlanma denen bir illete tabidir. Elektrotlar ile sıvı elektrolit arasındaki mikroskobik reaksiyonlar kutunun içinde sessiz sedasız devam eder. Katı elektrolit arayüzü yani SEI tabakası durmadan kalınlaşır, lityum iyonlarını yutar ve hücrenin iç direncini tavan yaptırır. Kısacası o pil rafta beklerken kendi kendini içeriden çürütür.

İkinci ve asıl öldürücü darbe ise kendi kendine deşarj mekanizmasından gelir. Piller kimyasal yapısı gereği durduğu yerde ayda ortalama yüzde bir iki seviyesinde yük kaybeder, üstelik telefonun içindeki batarya koruma devresi de mikro düzeyde uyku akımı çekmeyi sürdürür. Birkaç yıl içinde hücre gerilimi güvenli çalışma sınırı olan 2,5 voltun altına iner, on yılda ise sıfıra kadar çakılır. Hücre bu şekilde aşırı derin deşarja düştüğünde anottaki bakır toplayıcı katman çözünerek elektrolite karışır. Bu durumdaki bir pili fişe takıp zorla şarj etmeye kalkarsan çözünen bakır metalleri mikroskobik sivri kristaller oluşturur, separatörü deler, artı ve eksi kutbu birbirine bağlayıp içeriden kısa devre yapar. Sonrası malum, devre dumanı salar veya patlar.

Zaten tam olarak bu felaket senaryosu yaşanmasın diye modern bataryalara entegre edilen BMS (Batarya Yönetim Sistemi) güvenlik amacıyla devreye girer. Gerilimin geri dönülemez ölüm sınırına indiğini tespit eden çip, şarj girişindeki transistörleri kalıcı olarak kilitler ya da dahili kimyasal sigortayı patlatır. Yani on yıl sonra kutuyu açtığında muhtemelen şişip poğaça kıvamına gelmiş, koruma devresi kendini ebediyen kilitlemiş ve artık asla şarj kabul etmeyen bir takozla karşılaşırsın.