Ay'a gidilmesinden geçen 50 senede neden hala turistik gezi gibi bir ilerleme kaydedemedik?

Ay'a turistik seferler düzenlenememesinin temel sebebi teknolojimizin gerilemesi değil, Apollo programının ekonomik veya sürdürülebilir bir ulaşım altyapısı olarak değil, Soğuk Savaş koşullarında yürütülen olağanüstü pahalı bir siyasi prestij projesi olarak tasarlanmış olmasıdır. Kısacası o yıllarda Ay'a gidilebilmiş olması, bu yolculuğun ucuz, güvenli veya rutin hale getirilebilir olduğu anlamına gelmiyordu.

Derslerde öğrencilerim de sık sık "Hocam elli yıl önce gidildiyse şimdi hafta sonu pikniğe bile gidiyor olmamız gerekmez miydi?" diye soruyor, haklılar tabii, gülüyorum. Fakat işin içine kütleçekim potansiyel kuyusu ve Tsiolkovsky roket denklemi girince gerçekler hemen kendini belli ediyor. 1960'larda NASA'nın bütçesi Amerikan federal bütçesinin yüzde dört buçuğunu buluyordu, günümüzde ise bu oran yüzde yarımın altında. Apollo astronotlarını taşıyan devasa Saturn V roketleri tek kullanımlıktı ve her görevde milyarlarca dolarlık donanım bir daha kullanılmamak üzere uzay boşluğuna veya okyanusa bırakılıyordu. Hiçbir ticari yapı veya devlet, turistik bir gezi uğruna bu maliyeti sürdüremez.

İkinci büyük mesele ise mesafe ve biyolojik güvenlik farkıdır. Bugün uzay turizmi diye basında gördüğümüz uçuşlar Dünya'dan yalnızca 100 ile 400 kilometre yukarıda gerçekleşiyor. Ay ise yaklaşık 384 bin kilometre ötede duruyor. O mesafeye çıkmak sadece devasa yakıt kütlesi değil, günlerce süren ölümcül kozmik radyasyona, Güneş fırtınalarına ve Van Allen kuşaklarına karşı koruma gerektiriyor. Turist konfor ve sıfır risk ister, oysa Apollo görevleri astronotların hayatını ciddi şekilde riske atan askeri disiplinli bilimsel operasyonlardı.

Son yıllarda yeniden kullanılabilir roketlerle fırlatma maliyetleri düşmeye başlasa da, Ay'a insanlı ve güvenli bir gidiş dönüş bileti kesebilmek için derin uzay radyasyon kalkanlarının, yaşam destek sistemlerinin ve iniş kalkış araçlarının hem ekonomik hem de defalarca test edilmiş bir güvenliğe kavuşması gerekiyor.