Sünnet olmanın yararı nedir?

Gördüğün o kafa karıştırıcı literatür zıtlığı çok normal, çünkü tıbbi bir faydanın varlığı ile bu faydanın cerrahiyi herkes için zorunlu kılıp kılmadığı sorusu sürekli birbirine karışıyor. Netleştirelim: Sünnetin belirli enfeksiyonları ve anatomik problemleri azaltmada kanıtlanmış biyolojik faydaları var, fakat bu faydaların klinik ağırlığı kişinin yaşadığı coğrafyaya, hijyen şartlarına ve modern korunma yöntemlerine erişimine göre dramatik biçimde değişiyor. Yani ortada somut bir biyolojik koruma var, ancak bu her toplumda mutlak bir tıbbi zorunluluk anlamına gelmiyor.

Meseleye hücresel boyutta baktığımızda işin arkasındaki mekanizma oldukça net. Sünnet derisinin iç yüzeyi, keratin tabakası çok ince olan nemli bir mukoza dokusudur. Bu bölge, HIV gibi virüslerin birincil hedefi olan Langerhans hücreleri ve CD4+ T lenfositleri açısından oldukça zengindir. Cinsel temas sırasındaki mikroskobik doku zedelenmeleri, patojenlerin doğrudan bu savunma hücrelerine tutunmasını kolaylaştırır. Deri cerrahiyle alındığında hem bu hedef hücrelerin yoğunluğu ortadan kalkar hem de açığa çıkan yüzey hafifçe keratinleşerek daha dirençli bir bariyere dönüşür. Ayrıca derinin altındaki nemli ve oksijensiz mikroyapı yok olduğu için anaerobik bakterilerin üremesi zorlaşır.

Klinik çalışmaların ve meta analizlerin ortaya koyduğu başlıca yararlar şunlardır:

• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar: Sahra altı Afrika'da yürütülen geniş çaplı randomize kontrollü deneyler, sünnetin kadından erkeğe HIV bulaşma riskini yaklaşık yüzde 50 ile 60 oranında azalttığını gösterdi. Ayrıca genital herpes (HSV tip 2) ve yüksek riskli HPV tiplerinin bulaşını da belirgin ölçüde düşürür.
• Kanser riskinin azalması: HPV bulaşının düşmesi, sünnetli erkeklerin kadın partnerlerinde rahim ağzı kanseri riskini azaltır. Erkekte penis kanseri riskini de düşürür, gerçi bu kanser türü genel popülasyonda zaten son derece nadirdir.
• Bebeklikte idrar yolu enfeksiyonları: Yaşamın ilk yılında idrar yolu enfeksiyonu sıklığını yaklaşık on kat azaltır. Kulağa devasa bir oran gibi gelse de sünnetsiz bebeklerdeki bazal riskin zaten yüzde 1 civarında olduğunu hesaba katmak gerekir.
• Anatomik sorunların çözümü: Sünnet derisinin geriye çekilememesi durumu olan fimozis ve prepisyum iltihaplarını kalıcı olarak önler veya tedavi eder.

Peki makaleler neden birbirine giriyor dersen, işin içine halk sağlığı stratejileri ve hakemlerin hiç bitmeyen metodoloji tartışmaları giriyor. Dünya Sağlık Örgütü, HIV oranlarının tavan yaptığı Afrika ülkelerinde sünneti hayati bir koruma aracı olarak öneriyor ve yaygınlaştırıyor. Buna karşılık Avrupa pediyatri dernekleri, kondom kullanımının, HPV aşılarının ve temiz su ile sabunun yaygın olduğu gelişmiş toplumlarda, sağlıklı bir dokuyu bebeklikte ameliyatla almanın orantısız olduğunu savunuyor. Kısacası taraflardan biri biyolojik faydaya odaklanırken, diğeri aynı korumanın ameliyatsız da sağlanabileceğini savunuyor.

Özetle sünnet biyolojik olarak belirli enfeksiyon risklerini düşüren gerçek bir koruma sağlar. Ancak bu korumanın tıbbi bir zorunluluk mu yoksa alternatif önlemlerle dengelenebilecek bir tercih mi olduğu tamamen içinde bulunulan koşullara bağlıdır.