Arılar insanları sokunca, insanların kalın derisinden dolayı iğneleri kırılabiliyor da, daha ince iğneye sahip sivrisineklerde bu neden olmuyor?

Temel ayrım iğnenin inceliği değil, iki canlının evrimsel amaçları ve anatomik tasarımlarıdır. Bal arısının iğnesi kurbanın etine kilitlenmek üzere evrimleşmiş kancalı bir zıpkındır, sivrisineğin iğne sandığımız organı ise deriye kolayca girip çıkabilen çok parçalı bir beslenme aparatıdır.

Doğa öyle pamuk şeker kıvamında romantik bir yer değil, kovan savunması tamamen soğuk bir maliyet ve kazanç hesabı üzerine kuruludur. İnsanları sokunca ölen arılar, kovanın kısır işçi arılarıdır. Bu işçilerin iğneleri düz değildir, mikroskop altında baktığınızda geriye doğru bakan testere dişleri ve kancalar görürsünüz. Arı bu kancalı iğneyi kitin zırhlı başka bir böceğe sapladığında çoğu zaman geri çıkarabilir. Fakat memelilerin derisi kolajen ve elastin liflerle doludur, yani esnek bir lastik gibidir. İğne bu esnek dokuya battığı anda kancalar dokuya kenetlenir. Arı uçup kaçmaya çalıştığında iğne kırılmaz, zehir kesesi ve kas sistemiyle birlikte arının gövdesinden kopar. İşçi arı kovanını korumak adına ölürken, geride kalan zehir pompası bağımsız bir motor gibi dakikalarca etimize zehir basmaya devam eder.

Sivrisineğe geldiğimizde ise hikaye tamamen değişir. Bir parazitin her yemekte hayatını ortaya koyması evrimsel açıdan tam bir intihar olurdu, bu yüzden sivrisinek sokmaz, delip emer. Sivrisineğin ağız yapısı tek bir sert çivi değil, mikroskobik altı farklı parçadan oluşan esnek bir takımdır. Bu parçalar dokuyu kaba kuvvetle yarmak yerine mikroskobik testere hareketleriyle keserek liflerin arasından kayar ve kılcal damarı bulur. Üzerinde arıdaki gibi geriye dönük tutucu kancalar yoktur. Karnını doyurduğunda bu esnek borucukları tereyağından kıl çeker gibi geri çeker ve hiçbir parçası içeride kalmadan uçar gider.

Kısacası arının iğnesi geride kalıp ölene kadar zehir pompalamak üzere kancalı bir intihar tuzağı olarak evrimleşmiştir, sivrisineğinki ise fark ettirmeden girip çıkmak zorunda olan narin bir cerrahi alettir.