Akademisyenlerin ek gelir elde etmesini engellemek kime ne kazandırıyor?

Öncelikle sorunu; "Akademisyenlerin ek gelir elde etmesinin ne gibi bir sakıncası var?" olarak değiştirmeliyiz. Çünkü mevcut yasa, sadece akademisyenlerin değil, tüm memurları kapsar.

Kısacası, aslında pek bir sakıncası yok. ODTÜ fizik profesörünün, pazarda limon satmasını görmek biraz garip olur ama topluma gayet normal gelebilir. Yasalar, kurallar ve etik davranışlar hep bir sıkıntıdan dolayı türemiştir.

Buradaki sıkıntı şudur; Akedemisyenler, toplum tarafından saygı duyulan ve inanılan kişilerdir. Bilgiye ihtiyaç duyulduğunda akademisyenlere başvurulur. Her hangi bir konuda en çok bilgiye sahip olan kişiler akademisyenlerdir. O yüzden güvenilmesi gerekilen insanlardır. Polisler, Doktorlar vb.

Şimdi gelelim "ek gelir" olayına. Maalesef bazı akademisyenler, para için mesleklerinin gerektirdiği doğruluktan ve bilimsel yöntemden uzaklaşmıştır. Bunun en iyi örneği, 1920'lerde Amerika'da ortaya çıkan kurşun asker oyuncağı olayıdır. Kurşundan yapılan oyuncakların insan sağlığına zararlı olduğunu söyleyen bir çok bağımsız araştırmacı, kamuoyunu arkasına alarak kurşunu çocuklardan uzak tutmayı hedeflemiş ama bu işten büyük para kazanan şirketler rüşvet vererek, dönemin en büyük akademisyenlerine, kurşunun zararlı olmadığını anlatan, bilimsel olarak doğru olmayan makaleler yayınlatmış ve komuoyunu oyalamayı başararak, 1960'lara kadar kurşun ve bileşenlerini ürünlerinde kullanmaya devem etmişlerdir. Artık ne kadar çocuk kansere yakalandı o zaman bilmiyoruz. Pek bir veri yok bu konuda.

Bu örnek, çok uç bir örnek tabi ki de ama görüldüğü gibi sonucu çok vahim. Günümüzde sabah programlarında gördüğünüz o akademisyenler, -ki çoğu diyet ve beslenme uzmanıyız diye çıkıyor ekrana- aslında etik olmayan bir davranışta bulunan kişiler. Kanallar bu insanlara çuvalla para veriyor ve bir süre sonra kanal, bizim istediğimizi de söyle dediğinde, paradan olmamak için toplumu yanlış bilgilendiriliyor. Bunun en iyi örneği Kardiyoloji Uzmanı Canan Karatay'dır. Bilimsel dayanağı olmayan açıklamalar yaparak, halkı yanlış yönlendirmiş ve meslekten men edilmek için dava açılmıştır, dava hala devam ediyor.

Bunu engelmenin en iyi yolu, akademisyenlere ek gelirin kapatılmasıdır. Oldukça etkili bir yöntemdir ama maalesef arada, iyi niyetli akademisyenlerin de etkilenebileceği bir uygulamadır. Şahsen ben, akademisyenlerin ek gelirinin engellenmesinden yana değilim ama akademisyenlerin de, "halk bilirkişisi" rolünü oldukça yanlış buluyorum.