İnsan DNA'sı değiştirilebilinir mi, değiştirebilirsek kimler tarafından nasıl ve nerelerde değişebilir?

İnsan DNA'sı, günümüzde gelişmiş laboratuvar ortamlarında değiştirilebiliyor. Bu işleme genetik mühendisliği veya genom düzenleme adını veriyoruz. Bütün canlıların, betonların arasında inatla açan o küçücük çiçeklerden biz insanlara kadar hepimizin genetik alfabesi ortaktır. Bu ortak dil sayesinde, bilim insanları insan DNA'sına da tıpkı diğer canlılara yaptıkları gibi müdahale edebiliyorlar.

Nasıl yapıldığına gelirsek, son yıllarda tıp ve biyoloji dünyasında en çok yankı uyandıran yöntem CRISPR adı verilen bir sistemdir. Bu sistemi, hücrenin içine gönderilen hünerli ve mikroskobik bir makas gibi düşünebilirsiniz. Bilim insanları bu makası, DNA üzerinde değiştirmek veya düzeltmek istedikleri belirli bir bölgeye yönlendiriyorlar. DNA zinciri tam o noktadan usulca kesiliyor. Ardından hücrenin kendi doğal onarım mekanizmaları devreye girerek bu kesiği onarıyor. Bazen de bu onarım esnasında o bölgeye yeni, sağlıklı bir genetik bilgi ekleniyor.

Peki bu işlemleri kimler, nerelerde yapıyor? Bu tür derin ve hassas çalışmalar, moleküler biyologlar ve genetik uzmanları tarafından, yüksek teknolojiyle donatılmış araştırma enstitülerinde ve üniversite laboratuvarlarında gerçekleştiriliyor. Genetik düzenleme öyle her yerde, herkesin yapabileceği bir işlem değildir. Günümüzde insan DNA'sı üzerindeki çalışmalar, genellikle kalıtsal hastalıkların tedavisini bulmak gibi çok hayati amaçlarla yürütülüyor. Ancak bu müdahalelerin çok sıkı etik kuralları ve yasal sınırları var. Özellikle gelecek nesillere aktarılacak olan embriyolar üzerindeki genetik değişiklikler, insanlığın ortak geleceğini korumak adına dünyanın hemen her yerinde yasaklanmış durumdadır. Doğanın o kendi halindeki, yavaş ve dengeli evrimsel akışına laboratuvarda müdahale ederken her adımın çok büyük bir sorumlulukla atılması gerekiyor.