Uzay zaman evrenin en temel şeyi mi evrende sonradan ortaya çıkmış bişey mi yani evren uzay zamandan bağımsız mı yoksa uzay zaman olmadan evren olamaz mı?

Merhaba

Bugünkü fizik açısından evreni, uzay-zamanın içinde duran ayrı bir cisim gibi düşünmek pek doğru değil. Uzay-zaman madde ve enerjinin bulunduğu, olayların gerçekleştiği yapının kendisidir. Keza genel görelilikte pasif bir sahne değildir, madde ve enerji onu büker, bu bükülme de kütleçekimi olarak karşımıza çıkar. Lakin uzay-zamanın gerçekten en temel şey olup olmadığını henüz bilmiyoruz. Bazı kuantum kütleçekimi yaklaşımlarında uzay-zamanın, daha temel kuantum ilişkilerinden ve dolanıklıktan ortaya çıkmış olabileceği düşünülüyor. Yani sıcaklık nasıl tek bir atomun değil, çok sayıda atomun ortak hareketinin sonucuysa uzay-zaman da daha derindeki bir yapının büyük ölçekteki görünümü olabilir. Burada “Uzay-zaman sonradan mı oluştu?” demek de biraz sorunlu olur, zira sonradan diyebilmek için zaten zamanın var olması gerekir. Kısacası bildiğimiz evreni uzay-zamandan bağımsız düşünemiyoruz, fakat uzay-zamanın altında daha temel bir gerçeklik bulunup bulunmadığı hala fiziğin açık sorularından biri halinde. Saygılarımla.