İsmin manası insanın karakterine etki edebilir mi?

İsmindeki harflerle karakterin arasında gizemli bir bağ falan yok, üzgünüm. Yani isminde "H" var diye halim selim, "A" var diye agresif olmuyorsun. Bu net bir sahtebilim safsatası ve confirmation bias (doğrulama önyargısı) şaheseridir.

Düşünün ki elimizde koca bir veri seti var. "H" harfi içeren bin kişiyle, içermeyen bin kişinin kişilik envanteri skorlarını kıyaslıyoruz. O p-değerinin 0.05'in altına inme ihtimali yok, aradaki fark tamamen istatistiksel gürültüden ibaret olur. Ama insan beyni pattern (örüntü) bulmaya o kadar takıntılı ki, gidip pamuk gibi bir Hasan amca buluyor ve "Aha, teori kanıtlandı!" diye seviniyor. O sırada trafikte terör estiren Hakan'ları, Halil'leri dümdüz ignore ediyoruz. Muazzam bir cherry-picking (kiraz seçme) vakası yani.

Psikolojide nominative determinism diye bir konsept var gerçi. Mesela Dennis'lerin dişçi (dentist) olmaya istatistiksel olarak bir tık daha yatkın olması gibi bilinçaltı bir meyil (buna literatürde implicit egotism deniyor). Ama bunun "H harfi = mülayim insan" gibi mistik bir karakter şablonuyla zerre alakası yok. Farz edelim ki bir veri setinde böyle saçma bir korelasyon buldunuz... Hep beraber yüksek sesle söylüyoruz: Korelasyon, nedensellik değildir! Belki de sadece o bölgede o isimler popülerdir ve o yöre halkı sosyokültürel olarak daha sakindir (al sana mis gibi spurious correlation, yani sahte ilişki örneği).

Özetle, isim analizi zırvaları, data okuryazarlığı zayıf olan kitleyi avlamak için uydurulmuştur. Karakteri alfabede değil, insanların aksiyonlarında arayın.