İstenmeyen düşüncelerden nasıl kurtulunur?

(Bu cevapta bir psikolog kadar olmasa da bilimsel düzeyde psikolojide kullanılan taktiklerle açıklayacağım.)

İstenmeyen düşüncelerin temelinde genellikle beynin geçmiş olaylara odaklanma eğilimi vardır. Özellikle prefrontal korteks (bilinçli düşünme ve planlama merkezi) geçmişte yaşanan olayları analiz eder, alternatif senaryolar üretir. Bu, “ya şöyle olsaydı” gibi cümlelerle kendini gösterir. Ancak bu durum sıklaştığında zihni yorabilir ve günlük yaşamı olumsuz etkiler.

Sorunun nöroplastik düzeyde iki temel bölgeyle ilgisi vardır:

1) Prefrontal Korteks

Bu bölge düşünme, planlama ve karar verme merkezidir. Eğer istemsiz düşünceler kontrolü ele geçiriyorsa, “yüzleşme” gerekir. Beyine, geçmişteki o olayın artık üzerinde durmaya değmeyeceğini hatırlatmak gerekir. Çünkü bazı olasılıklar artık uygulanamaz hâle gelmiştir.

Her seferinde kendinize bunu hatırlatarak, beynin bu bölgesine yeni bir yön vermeniz mümkündür. Prefrontal korteks, odak ve duygu yönetimiyle güçlendirilebilir. Örneğin, istemediğiniz bir düşünce geldiğinde “şu anda nasıl görünüyorum, ne yapıyorum?” gibi şuana olan odağınızı arttıracak şeyler söyleyin. Bu odak değişimini sık sık tekrarlarsanız beyin yeni bir düşünce alışkanlığı geliştirir.

2) Hipokampus

Burası biraz daha basit ve birazda yüksek odak gerektiren kısım. Eğerki beynimiz sürekli hatıra olarak geçmişte sorunlu olduğumuz anılara çağrışım yapıyorsa biz de bunu ilk yöntemdeki gibi başka taraflara çekmeliyiz. Unutmayın anılar zamanla etkilerini yitirirler eğerki bazı anılar hakkındaki düşüncelerimiz değişmiyorsa o zaman hipokampusü farklı anılar yaratarak kullanmalıyız. Aynı zamanda çağrılan anılarıda değiştirmeliyiz. Yani hep aynı şeyleri hatırlamak yerine daha eski veya daha iyi anıları o anlarda hatırlamaya çalışmakta etkilidir.

Kısacası beynimiz istemsiz düşüncelere takılıyorsa, beyninizi o görevlerinden farklı işlevlerine yönlendirin. Bu bir kaçış yöntemi değil, yeniden yönlendirme sürecidir. Ancak eğer bu durum hayat kalitenizi ciddi biçimde etkiliyorsa, bir uzmandan destek almanızı öneririm.