Sıcak duş neden uyku getirir?

Evet, sıcak duş birçok kişide uykuyu getiriyor; temel neden, vücudun ısı düzenlemesi (termoregülasyon) üzerinden çekirdek vücut ısısındaki kontrollü düşüşün beyin için güçlü bir "yatma vakti" sinyali oluşturması.

Peki bu sinyal nasıl oluşuyor? Duş sırasında cilt ısısı yükseliyor, özellikle avuç içi ve ayak tabanındaki arteryovenöz anastomozlar (AVA) genişliyor. Duştan çıkınca bu periferik vazodilatasyon ısının çekirdekten hızlıca uzaklaştırılmasını sağlıyor. Sonuç olarak cilt ile gövde arasındaki distal–proksimal sıcaklık gradyenti (DPG; İng: "distal–proximal gradient") artıyor ve çekirdek ısı düşüyor. DPG ne kadar yükseliyorsa uykuya dalma o kadar hızlanıyor.

• Cilt ısısı yükselir → periferik vazodilatasyon.
• DPG artar → ısı kaybı hızlanır.
• Çekirdek ısı düşer → uykuya dalış kolaylaşır.

Kanıt düzeyinde de tablo net: DPG, uykuya dalma süresinin en güçlü belirleyicisi. Keza 40–42,5 °C arası ılık-sıcak bir duş/banyo, yatmadan 1–2 saat önce ve yalnızca yaklaşık 10 dakika uygulandığında uykuya dalışı anlamlı biçimde hızlandırıyor; uyku verimini ve öznel kaliteyi artırıyor. Nörobiyolojik düzeydeyse kas gevşemesi ve parasempatik (dinlenme) yanıtın artışı katkı yapıyor; fakat asıl tetikleyici çekirdek ısıdaki bu düşüş.