Simülasyan cevabında bir sorun var gibi duruyor. Ay 100 km kadar Dünyalardan birine yaklaştığında kısa sürede çarptığına göre, iki Dünya arasında ciddi bir çekim kuvveti olmalı. Bu durumda ilk simülasyondaki denge anında, Ay merkezde olacak şekilde her iki gezegen çarpışmalıydı.
Her iki gezegene yörünge dengesini bozmayacak şekilde zıt yönlerde eşit hız verilse; Ay merkezde kalacak şekilde ikili gezegen sistemi oluşabilir. İlginç bir şekilde Dünyalar Ay'ın uydusuymuş gibi görünebilir.[1]
Uydu yörünge etrafında olur dünyanın yörüngesi etrafında dönüyorsa dünyanın, diğer gezegenin yörüngesindeyse o gezegenin uydusu olur. (Bilgi dahilinde cevaplamadım. kesin bilgiler değildir.) (Mantığa dayalı)
Bunu yanıtlamanın teorik yolları var; ancak daha iyi anlaşılır diye, simülasyonla deneyerek cevabı alalım. Universe Sandbox 2 kullanarak bunu yapabiliriz:[1]
Yeni bir animasyon açıp, zamanı durduruyoruz.
İki tane Dünya, tam ortalarına da 1 tane Ay koyuyoruz.
Dünyaların "pozisyon kilidini" açıyoruz; böylece hareket edemez hale geliyorlar. "Sıfır hız" seçmeyi unutmuyoruz ki ilk hızları da olmasın (pozisyon kilidi açık olduğu sürece gerek yok aslında ama olsun).
Ay'da pozisyon kilidi kapalı olmalı ki o hareket edebilsin. Ay'da "sıfır hız" seçmek zorundayız, yoksa ilk hızın verildiği yön simülasyonumuzu bozacak.
Vaziyet bu:
Sonrasında, animasyonu başlatıyoruz:
Tüm Reklamları Kapat
Görebileceğiniz gibi, Ay yerinden kıpırdamıyor. Simülasyonu her bir saniye 1 milyar yıl geçecek şekilde hızlandırsak bile sonuç değişmiyor, kıpırdama yok (tabii bu kadar süre geçince Dünya'mız Güneş yokluğunda bir kartopuna dönüyor ama onu görmezden gelebiliriz):
Şimdi, simülasyonu tekrar durdurup, Ay'ımızı aşağıdaki Dünya'ya 100 kilometre yaklaştırıyoruz ve animasyonu saniyede 3 saate indirerek tekrar ediyoruz:
İlk başta hiçbir şey olmuyor; ama birkaç saat sonra Ay, alttaki Dünya'ya çakılıveriyor. Kameramız Ay üzerine çakılı olduğundan (referans düzlemimiz Ay'ı orijin aldığından) sanki 2 Dünya yukarı kayıyormuş gibi gözüküyor. Böylece ister istemez Görelilik Teorisi'nin bir uygulamasını da görmüş olduk.
Yani kusursuz bir simülasyonda, kusursuz olarak eşit kütlelere sahip iki cisme, kusursuz bir mesafede yer alan bir cisim, kuvvetlerin eşitliği altında hiç hareket etmiyor. Ama bir gıdım kayacak olsa, kuvvet farkı yakın olduğu cisme çakılmasına neden oluyor.
Tüm Reklamları Kapat
Tabii ki gerçek Evren'de böylesine kusursuz geometrilerle asla karşılaşmıyoruz. Ayrıca cisimlerin etraflarındaki tüm cisimlerden bu kadar izole olması imkânsız, örneğin Güneş Sistemi'nde Jüpiter veya Satürn gibi gök cisimlerinin etkisi pertürbasyona neden olarak çakılmayla sonuçlanacaktır.
Not: Simülasyonda Dünya'larda pozisyon kilidi açık olduğu için birbirlerine kütleçekim kuvveti uygulasalar da (ve Ay da onlara kütleçekim kuvveti uygulasa da) hareket edemiyorlar. Gerçekte böyle bir kilit mümkün değil tabii ki. Ama o varsayımda bulunmadığınız zaman, belli bir yörünge kullanmak zorunda kalıyorsunuz ve yörünge mekaniği, diğer birçok detayı da netleştirmeden bu soruyu net olarak sormanızı imkansız hale getiriyor. Dolayısıyla "sabit Dünya" varsayımı yapmak zorundayız, aksi takdirde simülasyonu nasıl başlattığınız sonucu çok etkiliyor ve genel geçer bir cevap verilemez hale geliyor.
Çağrı Mert'in cevabı ve simülasyonu şahane. Ona tam olarak katılıyorum. Fakat bir de şöyle düşünmek gerekebilir.
Biz 2 gezegen ve 1 uyduyu sıfır hız ile başlattık, evet. Ama bunları gezegen yapan, uydu yapan kendi eksenleri etrafında dönmeleridir.
Kendi eksenleri etrafında dönmelerinin de oluşturacağı (sanal) bir girdap etkisi olacağından, her birinin hangi yöne döndüğünün ve birbirlerinin girdabına nasıl kapılacaklarının simülasyonu da yapılmalı diye düşünüyorum.
Tüm Reklamları Kapat
Çünkü dediğim gibi bir veya daha fazla üst seviyedeki gök taşlarının etrafında dönmelerinin hızını sıfırladık, fakat kendi eksenleri etrafındaki dönüşlerini de yok mu saymak gerekiyor? Eğer yok sayarsak Çağrı Mert tam cevabı vermiş zaten, fakat bunu da her biri için hesaba katarsak durumun değişeceğini düşünüyorum.
Kaynak olarak Evrim Ağacı'nın kendi sitesini de, Vikipedia'yı da örnek verebilirdim, fakat bunlar hem yoruma dayalı hem de elle değiştirilme kapasitesine sahip siteler olduğundan daha farklı bir araştırma yaptım, onu ekledim. [1]
Kaynaklar
New Scientist. Do All Planets Spin? If So, Why?. (4 Ağustos 2021). Alındığı Tarih: 25 Ocak 2024. Alındığı Yer: New Scientist
| Arşiv Bağlantısı
12
0
Paylaş
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.