Yetersizlik hissinden nasıl kurtulabilirim?

Ben yetersizlik hissinin çoğu zaman gerçeklerden çok, kişinin kendine bakışından beslendiğini düşünüyorum. Bazen bunun altında çocuklukta sürekli eleştirilmek, başkalarıyla kıyaslanmak ya da mükemmeliyetçilik gibi nedenler de olabiliyor. Bu yüzden önce kendine başkalarının gözüyle değil, kendi değerini bilen biri gibi bakmayı öğrenmek önemli. İnsan değerli olmak için sürekli başkalarının onayını almak zorunda değil. Kimse kusursuz değil ve hepimizin eksik olduğu alanlar var. Önemli olan, "Ben yetersizim." deyip kendini etiketlemek yerine, "Bu konuda eksiğim ama geliştirebilirim." diyebilmek.

Bence farklı hobiler edinmek, yeni şeyler öğrenmek ve ilgi alanlarını genişletmek de bu hissi azaltabiliyor. Çünkü insan sadece eksik olduğu yönlere odaklanınca güçlü taraflarını unutuyor. Küçük de olsa attığın her adım, zamanla özgüvenini ve öz saygını besliyor.

Yapay zekâ da bu süreçte yardımcı olabilecek araçlardan biri olabilir. Mesela benim bir arkadaşım yetersizlik hissiyle baş etmek için ChatGPT ile uzun uzun sohbet etmişti. Ben de bazen günlüklerimi analiz ettirip dışarıdan daha objektif bir bakış açısı almaya çalışıyorum. Tabii ki yapay zekânın söyledikleri kesin doğru kabul edilmemeli ama bazen insanın kendisi hakkında fark edemediği düşünce kalıplarını görmesine yardımcı olabiliyor. En önemlisi ise kendine haksızlık etmemek. Kendini sürekli eleştirmek yerine, iyi yaptığın şeyleri de hatırlamak ve kendine biraz daha şefkatli davranmak bence bu süreçte en değerli adımlardan biri.

       Böyle bir durumda, kişinin öncelikle kendini hangi alanlarda ve ne sebeple yetersiz hissettiğini açık bir şekilde belirleyebilmesi gerekir. Çünkü bazen sosyal medyadaki "her gün 5'te uyanıp soğuk duş alan süper insan" algısı gerçekten de her şeyi en mükemmel şekilde yapmak zorundayız algısını pekiştiriyor. Fakat, kişi İngilizce'de "self-actuation" yani kendini gerçekleştirme olarak da bilinen "Ben nasıl biri olmak istiyorum?" sorusunu kendine sormalı, ve gerçekçi eksikler belirlemelidir.

      Aksi halde, belirli bir hedefe doğru ilerlemek yerine oradan oraya savrulan ve sadece yetersizlik hissiyle yıpranmış bir psikolojiyle yıllarca aynı yerde sayabiliriz. Her konuda mükemmel ya da yeterli olamayız belki ama olmak istediğimiz kişi olabilmek için adım adım çalışabiliriz.

      Ama bunu yapabilmek için, nasıl bir olmak istediğimiz üzerinde düşünmek belki de en doğru eksiklerimizi gösterecek aktivitedir.