Bütün doğal afetlerin yeryüzünün her noktasında aynı anda gerçekleşmesi jeolojik ve termodinamik açıdan fiziksel olarak imkânsızdır, çünkü bir tarlada aynı saniyede hem kavurucu bir kuraklık hem de metrelerce sel suyu bulunamaz. Ancak soruyu gezegenin tüm fay hatlarının, volkanlarının ve aşırı hava olaylarının küresel ölçekte eşzamanlı patlak vermesi olarak ele alırsak, sonuç birkaç hafta içinde modern medeniyetin, enerji hatlarının ve küresel gıda zincirinin tamamen çökmesidir.
Afet biliminde bu durum çoklu afet (multi-hazard) ve zincirleme afet senaryolarıyla incelenir. Normal şartlarda afet yönetimi, yıkılan bir bölgeye diğer bölgelerden veya ülkelerden iş makinesi, çadır, ilaç ve gıda taşınması mantığına dayanır. Oysa deprem fırtınasının yolları ve limanları parçaladığı, fırtınaların hava ulaşımını kestiği, volkanik küllerin gökyüzünü kapattığı bir tabloda dışarıdan yardım getirebilecek güvenli tek bir arka bahçe bile kalmaz. Yapılan çalışmalar, çoklu afetlerin tarihsel afetlerin yalnızca yüzde 19'unu oluşturmasına rağmen küresel ekonomik kayıpların yüzde 59'undan sorumlu olduğunu gösteriyor. Afetler üst üste bindiğinde yıkım sadece toplanmaz, birbirini çarparak katlanır.
Meseleye sadece binaların sallanması veya şehirde elektriğin kesilmesi olarak bakanlar yanılır, asıl ölümcül darbe toprağa ve gıda arzına iner. Aşırı kuraklık, don, yangınlar ve kül tabakası aynı anda vurduğunda küresel tarımsal üretim anında sıfırlanır. Traktöre koyacak mazot bulamadığınız, sulama pompalarını çalıştıracak elektrik kalmadığı ve su kaynakları çamurla ya da zehirle kirlendiği anda market rafları birkaç günde boşalır. İlk afetin yarası sarılmadan gelen ardışık darbeler, toplumların toparlanma ve direnç kapasitesini doğrudan felç eder.
Böyle bir senaryoda insan türü bir anda yeryüzünden silinmez belki ama milyarları hayatta tutan tarımsal ağ ve lojistik çökeceği için açlık, salgın hastalıklar ve sosyal kargaşa geriye kalan nüfusu hızla tüketir. Doğanın romantik bir dengesi veya insana özel bir merhameti yoktur, sistemik çöküş aynı anda bastırdığında insanlık sadece çaresiz bir izleyiciye dönüşür.
Kaynaklar
-
Ryan Lee vd.. Reclassifying Historical Disasters: From Single To Multi-Hazards. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Marleen de Ruiter vd.. Why We Can No Longer Ignore Consecutive Disasters. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı