Sırtınızı geriye doğru esnettiğinizde hissettiğiniz o anlık sersemliğin sebebi çakralarınızın açılması veya vücudunuzdan negatif enerjinin atılması değil, beyne giden kan akışının ve tansiyonun birkaç saniyeliğine aniden düşmesidir. Bu tablo temelde iki fizyolojik sürecin birleşiminden doğar: göğüs içi basınç artışının kalbe dönen kanı azaltması ve boynun geriye bükülmesiyle tetiklenen nörovasküler girdiler.
En sık rastlanan neden, gerinirken farkında olmadan yaptığınız gayriihtiyari Valsalva manevrası etkisidir. Sırtınızı geriye iterken göğüs kafesini gerip istemsizce nefesinizi kilitler ve karın kaslarınızı kasarsınız. Göğüs içi basınç aniden yükseldiğinde, vücudun alt kısmından kalbe kan taşıyan vena cava gibi ana toplardamarlar mekanik baskı altında kalır. Kalbe dönen venöz kan hacmi azalınca kalbin tek seferde pompaladığı kan miktarı yani atım hacmi düşer. Beyin dokusu bir iki saniyeliğine yetersiz kanlanmayla yani geçici serebral hipoperfüzyonla karşılaşır, siz de bunu sersemlik veya göz kararması olarak algılarsınız.
İkinci mekanizma ise omurganın, bilhassa da servikal bölgenin yani boynun arkaya doğru aşırı ekstansiyonudur. Boyun geriye düştüğünde, buradaki derin kas ve eklemlerden gelen propriyoseptif duyular iç kulaktaki vestibüler sistemle anlık bir uyumsuzluk yaşayabilir. Daha nadiren, özellikle omurga yapısında kireçlenme veya anatomik darlık bulunan kişilerde, boyun omurlarının içindeki kanallardan geçip beyin sapına kan taşıyan vertebral arterler mekanik olarak hafifçe sıkışabilir. Bu geçici akım kısıtlılığı da doğrudan denge merkezini etkileyerek baş dönmesi hissini tetikler.
Esnemeyi bıraktığınız anda tansiyonunuz toparlanıyor ve sersemlik birkaç saniyede tamamen kayboluyorsa ortada panik yapacak bir durum yoktur. Bir dahaki sefere nefesinizi kasmadan, akciğerlerinizi tıkamadan ve boynunuzu aşırı zorlamadan esnemeyi deneyin. Şikayet geçiyorsa mesele basit bir hemodinami oyunudur. Ancak esneme sırasında bilincinizi kaybediyorsanız, kol ve bacaklarda uyuşma ya da çift görme gibi nörolojik belirtiler eşlik ediyorsa internetteki detoks efsanelerini bir kenara bırakıp acilen bir hekime başvurmalısınız.
Kaynaklar
-
Pstras L, Thomaseth K, Waniewski J, Balzani I, Bellavere F. The Valsalva Manoeuvre: Physiology And Clinical Examples. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Thomas LC, Rivett DA, Bolton PS. Effect Of Cervical Spine Rotation And Extension On Vertebral Artery Blood Flow: A Systematic Review. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı