"sinir hastası" diye bir tıbbi tanı yok öncelikle. halk arasında öfke kontrol problemi olanlara ya da dramatik tepkiler verenlere bu etiket yapıştırılıyor. ama yoğun duygusal stres altında bayılma dediğimiz şey gayet nörobiyolojik bir gerçeklik. o bayılmanın arkasında genellikle vazovagal senkop ya da konversiyon bozukluğu yatar, instagram psikologlarının anlattığı o mistik buhranlar değil.
vazovagal senkopta, aşırı stres ya da korku anında otonom sinir sistemi kısa devre yapar. parasempatik sistem aniden gaza basar, kalp atışı yavaşlar ve tansiyon düşer. beyne giden kan azalınca da sistem kendini kapatıp reset atar. yani o dramatik bayılmaların çoğu beynin ben bu strese daha fazla dayanamayacağım, fişi çekiyorum deme şeklidir.
bir de konversiyon bozukluğu ya da psikojenik nöbetler var. kişi bilinçdışı bir çatışmayı ya da travmayı fiziksel bir belirtiye dönüştürür. dışarıdan bakınca tıpkı sara nöbeti ya da bayılma gibi görünür. ama eeg çekerseniz beyinde anormal bir elektriksel aktivite bulamazsınız. beyin, başa çıkamadığı psikolojik yükü bedensel bir tepkiye çevirerek bir nevi tahliye supabı açar. acil servislerde her gün uğraştığımız o sinirden bayıldı vakalarının büyük bir kısmı budur.
son olarak panik atak faktörü var. kişi o kadar hızlı ve sığ nefes alır ki kanda karbondioksit düşer. buna bağlı olarak beyin damarları büzülür, beyne giden kan azalır ve kişi bayılır. yani ortada sinir hastası olmak gibi bir durum yok. sadece stresle başa çıkamayan bir otonom sinir sistemi ve sınırları zorlanmış bir beyin kimyası var. benim her gün klinikte tükendiğim gibi, hastaların da nöronları pes ediyor o kadar.
Kaynaklar
- Mayo Clinic. Vasovagal Syncope. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
- StatPearls. Conversion Disorder (Functional Neurological Symptom Disorder). Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı