Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Melih Tuzla
Melih Tuzla
63K UP
Üye
3

Saat nasıl, neden ortaya çıkmıştır?

Takvim ve zaman hesaplamaları tarım icat edilince yapılmaya başlanmıştı. Peki zamanı ne zaman ve neden saniyesine kadar hesaplamaya başladık? Saati bilerek mi yaşamak daha sağlıklıdır bilmeden mi ? (ör: saat 20.00'de / hava kararınca)
1,227 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
2 Cevap
İhsan Doğu
İhsan Doğu
42K UP
Öğrenci

Tarih öncesinde zaman tutma

İnsanlar, tarih öncesinde yıldızların seyirlerinin dönemsel desenlerini, taş ve kemik üzerine yapılan kazımalar ve ay döngülerine dayalı yapılan mağara duvarı çizimleri ile oluşturdukları eserlerle günleri takip etmişlerdir.

En eski yıldız çizimi olan Orion takımyıldızı, 32,500 yıl öncesinde bir mamut dişine işlenmiş olup zaman takibi için kullanılmıştır. (L. Rogers, 2011)

Tüm Reklamları Kapat

Fransa, Dordogne’de bulunan ve yaklaşık M.Ö 30,000’e tarihlenen ay döngüsünü takip etmekte kullanılmış olan kemik plaka; Irkutskaya, Rusya’da M.Ö 12,800’e ait olan güneş ve ay hareketiyle ilgili bir takvimi gösteren bir kemik plaka ve Fransa’da de la Tête du Lion mağarasında M.Ö 18.600 ile M.Ö 21,600 yılları arasında hayvan figürleri olarak çizilmiş takımyıldız konumlarının resimleri gibi eserleri oluşturarak zamanın düzeninin görünümlerinin farkına varıp takip eden insanlar en eski zaman tutanlar olabilirler. (A.Rappenglück, 1999)

M.Ö 3500’de Mısır’da Güneş Tanrıları için yapılan taşların gölgesine göre zaman takip edilmiş ve mevsimler hakkında fikir sahibi olmuşlardır. (A. Callan, 2019) Bu güneş saatlerinde yıl içerisinde günlerin süreleri değiştiği için saatlerin gösterdiği zaman da değişken olmuştur. Günü 12 saat olarak belirleyen Mısırlılar zaman takibi için geceleri ise 12 takımyıldızdan yararlanmışlardır.

Saat tasarımında gelişimin hızlanması ve zaman gösterimindeki doğruluğun artşı

Zamanın takibinde güneş saatleri geceleri saati bulamadığı için Mısır’da M.Ö. 1500’de clepsyrda denilen su saati geliştirilmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

M.Ö 3. Yüzyılda yaşayan Helenistik dönem mucidi Ctesibius su saatinin işleyişini geliştirmiştir.

Çin’de 200 ile 1300 yılları arasında su saatleri geliştirilmiştir. İlk mekanik saat 30 metrelik kulenin tepesine koyulmuş su ile döndürülen tekerlek ile işleyen bir su saati 720’de Çinli keşiş l-Hsing tarafından yapılmıştır ve bu sistem 976’da SSu Hsiin tarafından geliştirilmiştir. (A. Callan, 2019)

Geliştirilen farklı su saatleri olmakla beraber yanılma payında azalmaya doğru gidilen adımda önemli olan ağırlık ile işleyen ilk mekanik saat 1283’de İngiltere’de Katolik Kilisesinin etkisi ile ibadet saatlerini uygun olarak takip etmeye yarayan bir saat geliştirilmiştir. 13. Yüzyılın sonunda artan nüfusun artması, ticareti yoğunlaştırarak zamanı takip etmek için araçlar üretenlere karşı üretim yapmaları talebini artırmıştır. (H. Andrewes, 2006)

15. Yüzyılda Almanya’da saat yapımının gelişmesiyle ilk kez dakika ve saniyeyi gösteren saat 1484’de yapılmıştır. (A. Usher, 1929)

1656’da Christiaan Huygens ilk sarkaçlı saati tasarlamıştır. (H. Andrewes, 2006) Huygens'in yaptığı ilk sarkaçlı saatte günde 1 dakikadan daha az sapma vardır ve sonradam yaptığı geliştirmelerle saatindeki hataları günde 10 saniyenin altına düşürmüştür. (L. Rogers, 2011)

Hassayiette artışa doğru

Sanayi devrimi’nden sonra ortaya çıkan çalışma koşulları sebebiyle günlerin programlılığındaki önemin artmasıyla saate olan gereksinim artarak çeşitli imalatçıların ürettiği saatlerin ticareti artmaya başlamıştır. (H. Andrewes, 2006) Eli Terry’nin önğülüğüyle 19. Yüzyılın başlarında ortaya çıkan Connecticut saat endüstrisiyle birçok kişi saat sahibi olmaya başlamıştır. (H. Andrewes, 2006)

1880’de Pierre ve Jacques Curie kardeşler tarafından bulunan piezoelektik (A. Manbachi, 2011) ile elektriklenmiş kuvars kristallerinin titreşimiyle çalışan kuvars saati 1928’de New York’da Bell laboratuvarında yapılmıştır. 1939’da Londra’da Kraliyet Gözlemevi’ne yerleştirilen kuvars saatlerinde günde saniyenin iki binde biri bir kayma olmuştur ve 2. Dünya Savaşı’nın sonunda 30 yılda bir saniyeye kadar düşürülmüştür. (A.Callan, 2019)

Sezyum-133 atomunun enerji seviyelerindeki atlamalarına bir dayanan bir sezyum standardı (hassas salınım frekasınsı üretimi) olan ilk doğru atom saati, Louis Essen tarafından 1955'te İngiltere'deki Ulusal Fizik Laboratuvarı'nda inşa edilmiştir. (W. Markowits, 1958)

1967’de Uluslararası Birism Sistemi’ne göre zaman birimi Sezyum’un özelliklerine göre seçilmiştir. Sezyum atomu saati yılda saniyenin 30 milyarda biri kadar yanılma payıyla çalışır. Daha düşük boyuta sahip hidrojen atomu saatleri ve daha düşük güç tüketimi yapan rubidyum saatleri de vardır.

Tüm Reklamları Kapat

Sonuç olarak; insanlar antik çağlardan beri biyolojik ritmi ve gelişmiş bilinç düzeyi sayesinde ilerlemesinin farkındalığına sahip oldukları zamanın akışından, yaşamsal faaliyetlerini kolaylaştırmaya yönelik gereksinimleri ile haberdar olmayı istemişler ve bilimin gelişmesiyle birlikte zaman ölçümünün doğruluğu artmış.

520 görüntülenme

Kaynaklar

  1. L. Rogers. A Brief History Of Time Measurement. (1 Şubat 2011). Alındığı Tarih: 28 Şubat 2021. Alındığı Yer: NRICH | Arşiv Bağlantısı
  2. A. Rappenglück. (1999). Palaeolithic Timekeepers Looking At The Golden Gate Of The Ecliptic: The Lunar Cycle And The Pleiades In The Cave Of La Tête-Du-Lion (Ardéche, France) - 21,000 Bp. SpringerLink, sf: 14. | Arşiv Bağlantısı
  3. A. Callan. The Evolution Of Timekeeping. (27 Ağustos 2019). Alındığı Tarih: 28 Şubat 2021. Alındığı Yer: BECKERTIME | Arşiv Bağlantısı
  4. P. Usher. (2021). A History Of Mechanical Inventions. ISBN: 978-0486255934. sf: 414.
  5. J. H. Andrewes. A Chronicle Of Timekeeping. (1 Şubat 2006). Alındığı Tarih: 28 Şubat 2021. Alındığı Yer: Scientific American doi: 10.1038/scientificamerican0206-46sp. | Arşiv Bağlantısı
  6. W. Markowitz. (1958). Frequency Of Cesium In Terms Of Ephemeris Time. APS physics. doi: 10.1103/PhysRevLett.1.105. | Arşiv Bağlantısı
  7. K. Higgins. A Walk Through Time - The "Atomic Age" Of Time Standards. (12 Temmuz 2009). Alındığı Tarih: 28 Şubat 2021. Alındığı Yer: National Instute of Standarts and Technolohy | Arşiv Bağlantısı
  8. A. Manbachi. (2021). Development And Application Of Piezoelectric Materials For Ultrasound Generation And Detection. SAGE Journals. doi: 10.1258/ult.2011.011027. | Arşiv Bağlantısı
  9. H . Margolis. A Brief History Of Timekeeping. (9 Ekim 2018). Alındığı Tarih: 28 Şubat 2021. Alındığı Yer: Physics World | Arşiv Bağlantısı
Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır.
11
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Merve Arıcıbaşı
PhD Veterinary Sciences

Güneş saatleri eski Mısır'da kullanılan, daha çok geometri ve hesaplama işlerine yarayan saatler ama bunların bildiğimiz kanonik saatlere (yani gece ve gündüz yararlanılabilen ve 3erli, 4erli çeşitli şekilde bölünmüş olanları) tek tanrılı dinlerle ortaya çıkmış.. en eski örneği Yahudilik'te kullanılan ve günde 7 kez Tanrı'ya dua etmek için yararlanılan formu. Daha sonra Roma'da askeri işlerde ve Hıristiyanlığın Roma üzerinden kurumsallaşmasıyla da kilise ve manastırlarda dua ve ayın zamanlarını ayarlamak için kullanılmış. Zaman içierisinde de değişimlere uğramış.

210 görüntülenme

Kaynaklar

  1. W. Pedia. Kanonik Saatler. (26 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 27 Şubat 2021. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
1
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close