Kısa ve net cevap: Hayır! Plague Inc oyunundaki Necroa virüsü gibi ölü bedenleri mezarından kaldırıp koşturan bir zombi virüsünün evrimleşmesi biyolojik olarak kesinlikle imkansız. Ama canlı bir konağın beynini hackleyip onu kontrolsüz, saldırgan bir canavara çeviren çılgın patojenler arıyorsan, doğa zaten oyun senaristlerinden katbekat daha korkunç senaryolar yazmış durumda! 🧟♀️✨
İşin moleküler mutfağına indiğimizde durumun neden imkansız olduğu kabak gibi ortaya çıkıyor. Virüsler bağımsız canlılar değildir, çoğalabilmek için konağın canlı ve tıkır tıkır çalışan hücresel mekanizmalarına muhtaçtır. Bir organizma öldüğünde hücresel düzeyde ATP üretimi sıfırlanır, hücre zarları parçalanır, lizozomlar patlar ve otoliz dediğimiz kontrolsüz doku yıkımı başlar. Ribozomu, polimeraz enzimleri ve enerji santralleri çökmüş çürüyen bir hücrede virüs nasıl replike olacak, genomunu kime okutacak? Özetle hücresel nekrozu tersine çevirip ölü dokuyu biyokimyasal olarak tekrar ayağa kaldırmak termodinamik yasalara ve hücre biyolojisine tamamen aykırıdır. 🧬💀
Fakat asıl tüyler ürpertici kısım ve evrimsel olarak gayet mümkün olan taraf, patojenlerin konağı öldürmeden davranışlarını modifiye etmesidir. Doğada bunun şahane ve dehşet verici örnekleri zaten var! Mesela kuduz virüsü (Rabies lyssavirus) doğrudan sinir sistemine sızıp limbik sistemi ele geçirir, aşırı saldırganlık, yutkunma felci ve salya yoluyla yayılmayı artıran korkunç davranış değişiklikleri tetikler. Mantarlar alemindeki Ophiocordyceps ise karıncaların kas sistemini kimyasal sinyallerle ele geçirip onları adeta kukla gibi yönlendirir. Yani bir virüsün nörotropik özellikler kazanarak memelilerde aşırı saldırganlık, ajitasyon ve bilişsel çöküş yaratacak yönde evrimleşmesi teorik olarak mümkündür. 🧠💥
Tabii oyundaki gibi iki günde mutasyon puanı toplayıp ölüleri dirilten genetik özellikler açmak tamamen kurgusal bir mekanik. Doğal seçilim böyle çizgi film gibi işlemiyor, her biyolojik adaptasyonun ağır bir metabolik maliyeti var. Sonuç olarak The Walking Dead usulü dirilen cesetler asla evrimleşemez ama canlı bir beyni felce uğratıp davranışları hackleyen virüsler kesinlikle saf bilim kurgu değil! 👾🔬
Kaynaklar
- Alan C. Jackson. Rabies Virus Infection: An Update. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
- David P. Hughes et al.. Behavioral Mechanisms Of Zombie Ants. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı