Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
3

Moderna ve Pfizer aşıları arasında ne fark var?

mRNA aşıları aynı virüsün RNA'sı kullanılarak üretiliyorsa neden iki farklı mRNA aşısı var? Bunların arasındaki fark ne?
526 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap

Pfizer ve Moderna tarafından üretilen mRNA aşıları sayesinde vücudunuzda üretilen protein (SARS-CoV-2 virüsünün mızrak proteini) birebir aynı, bu doğru. Ancak bir mRNA'nın proteine dönüşmesinde önemli olan tek şey "ana sekans" (yani üretilecek proteinin genetik dizisi) değil.

Bu sekansın etrafını saran, translasyon sürecini (yani mRNA'nın proteine dönüşme sürecini) başlatıcı ve bitici kodlar ve bunların nasıl optimize edildiğiyle ilgili belirgin farklar var - ki aşı verimliliğini etkileyen ana faktörlerden biri bu optimizasyon stratejisi. Ne yazık ki "evrensel olarak doğru ve başarılı" olan bir strateji yok, dolayısıyla her üretici farklı yaklaşımlar sergileyip, en iyi yöntemi bulmaya çalışıyor. Çünkü bu süreç ne kadar optimize olursa, hücrelere ulaştırılması gereken mRNA miktarı o kadar az, dozaj da o kadar düşük olabiliyor. Bu da hem ekonomik hem de daha etkili.[1]

Örneğin aşı biyokimyasında (ve genel olarak genetikte) translasyon başlatma olayı, translasyonun tamamının (ve dolayısıyla aşı etkinliğinin) en önde gelen kısıtlayıcı unsurlarından biri. Bu kısıtlanmanın düzeyini belirleyen şeyse, mRNA'nın 5'-UTR (yani 5' ucundaki translasyona uğramamış bölge) adı verilen "lider RNA" bölgesinin, proteini üretecek olan ribozomu mRNA'ya ne kadar hızlı bir şekilde bağlayabildiği.[2]

Tüm Reklamları Kapat

Eğer bu kısmı optimize etmeyi becerebilirseniz, bu defa "tranlasyon uzaması" (İng: "translation elongation") olayı, yani üretilen proteinin/polipeptit zincirinin 1 aminoasit artığı boyunca uzaması olayı kısıtlayıcı hâle geliyor, dolayısıyla onu optimize etmek önem kazanıyor.[3][4][5]

Bu optimizasyon sürecini etkileyen en önemli faktörlerden biri de, süreç boyunca karşılaştığınız problemleri nasıl çözdüğünüz. Mesela memeli hücreleri modifiye edilmemiş yabancı RNA dizilerine saldırarak bunları parçalıyorlar.[6][7] Bunun üstesinden gelmek için bütün urasil (U) nükleotitleri, arkelerde de bulunan bir tRNA bileşeni olan N1-metilpsödoüridin (Ψ) nükleositi ile değiştiriliyor.[8] Sorun şu ki, Ψ nükleositi urasile göre çok daha hareketli ve bu nedenle bağlanması daha zor; ayrıca sadece adenin (A) ve guanin (G) ile değil, arada bir sitozin (C) ve urasil ile de bağ kurabiliyor.[9] Bu da kodonların yanlış okunmasıyla sonuçlanabiliyor, dolayısıyla aşı etkinliğini düşürebiliyor.

Burada tüm teknik detaylarına girmek çok yer kaplar, ama özetle bu tür detaylar aşılar arasındaki farkları belirliyor ve birebir aynı protein üretiliyor olmasına rağmen, aşılar arasındaki ufak tefek etkililik farklarını belirliyor.

Kaynaklar

  1. X. Xia. (2021). Detailed Dissection And Critical Evaluation Of The Pfizer/Biontech And Moderna Mrna Vaccines. Vaccines, sf: 734. doi: 10.3390/vaccines9070734. | Arşiv Bağlantısı
  2. X. Xia, et al. (2011). Translation Initiation: A Regulatory Role For Poly(A) Tracts In Front Of The Aug Codon In Saccharomyces Cerevisiae. Genetics, sf: 469-478. doi: 10.1534/genetics.111.132068. | Arşiv Bağlantısı
  3. B. Xu, et al. (2022). Functions And Regulation Of Translation Elongation Factors. Frontiers in Molecular Biosciences. doi: 10.3389/fmolb.2021.816398. | Arşiv Bağlantısı
  4. T. Tuller, et al. (2010). Translation Efficiency Is Determined By Both Codon Bias And Folding Energy. Proceedings of the National Academy of Sciences, sf: 3645-3650. doi: 10.1073/pnas.0909910107. | Arşiv Bağlantısı
  5. X. Xia. (2015). A Major Controversy In Codon-Anticodon Adaptation Resolved By A New Codon Usage Index. Genetics, sf: 573-579. doi: 10.1534/genetics.114.172106. | Arşiv Bağlantısı
  6. K. Karikó, et al. (2008). Incorporation Of Pseudouridine Into Mrna Yields Superior Nonimmunogenic Vector With Increased Translational Capacity And Biological Stability. Molecular Therapy, sf: 1833-1840. doi: 10.1038/mt.2008.200. | Arşiv Bağlantısı
  7. D. Weissman. (2015). Mrna Transcript Therapy. Expert Review of Vaccines, sf: 265-281. doi: 10.1586/14760584.2015.973859. | Arşiv Bağlantısı
  8. K. S. Corbett, et al. (2020). Evaluation Of The Mrna-1273 Vaccine Against Sars-Cov-2 In Nonhuman Primates. New England Journal of Medicine, sf: 1544-1555. doi: 10.1056/NEJMoa2024671. | Arşiv Bağlantısı
  9. E. Kierzek, et al. (2014). The Contribution Of Pseudouridine To Stabilities And Structure Of Rnas. Nucleic Acids Research, sf: 3492-3501. doi: 10.1093/nar/gkt1330. | Arşiv Bağlantısı
Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır. Ayrıca bu cevap, COVID-19 ve Aşılar soru dizisi içinde yer almaktadır.
14
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close