Mantarların altındaki solungaç benzeri yapı ne işe yarar?

Mantarların şapkasının altında yer alan “solungaç benzeri yapı”, bilimsel terimle lamellae ya da gills olarak adlandırılır. Bu yapı doğrudan solunumla değil, üreme ile ilişkilidir.

Peki ne işe yararlar?

1-Spor üretimi ve yayılımı

Bu lamellalar, mantarın üreme hücresi olan sporların üretildiği yüzeyleri taşır. Lamella yüzeylerinde bulunan basidium adı verilen hücreler, her biri genellikle dört spor üretir.^[1] Sporlar olgunlaştığında lamelladan aktif bir şekilde atılır. Bu atılım, genellikle yüzey gerilimi (surface tension) mekanizmalarıyla sağlanır (örneğin “Buller's drop” mekanizması).^[2]

2-Yüzey alanını artırma

Eğer mantar şapkasının altı düz bir yüzey olsaydı, spor üretimi sınırlı kalırdı. Lamellalar, ince tabakalar halinde birçok yüzeyi üst üste getirerek toplam yüzey alanını önemli oranda artırır. Çoğu modelleme çalışmasına göre, lamellalar düz bir yüzeye kıyasla 20 kata kadar daha fazla yüzey alanı sağlayabilir. Bu artan yüzey alanı, mantarın daha çok sayıda spor üretmesini ve bunları daha verimli bir şekilde yaymasını sağlar.^[3]

3- Sporların havaya karışmasını kolaylaştırma

Lamellalar, sporların lamela yüzeyinden “serbest düşmeye” yakın şekilde ayrılmasını kolaylaştıracak şekilde yapılandırılmıştır. Sporlar lamelladan ayrıldıktan sonra, hava akımları onları taşıyıp yayar.^[1] Bazı mantarlar, nem kaybederek çevre havasını soğutur ve bu sayede doğal bir hava akımı (konvektif hava) yaratır, böylece sporları kaldırıp daha yukarılara taşıyabilir.^[4]

Anatomik Sınıflandırma Detayları

Lamellaların gövdeye (sap) bağlanma şekilleri farklı olabilir: free (bağlı değil), adnate, decurrent gibi. Bu farklı bağlantı tipleri, mantar türlerinin ayırt edilmesinde kullanılır.^[5]