Geçen nöbette sabahın üçünde gelip "Kanseri önleyen şu meşhur vitaminden var mı?" diye soran amcayı saymazsak, bu konuda toplum olarak kafamız bayağı karışık. Öncelikle şunu netleştirelim, kanser tek bir hastalık değil. Vücudumuzdaki hücrelerin kontrolden ç��kıp arsızca bölünmeye başlamasına verdiğimiz genel bir isim. Yani hücrenin kendi içindeki fren mekanizmasının bozulması durumu.
Bunun tek bir sebebi yok, dolayısıyla tek bir hapı da yok. Hücrenin DNA'sı, yani yönetim merkezi hasar gördüğünde kanserleşme başlıyor. Peki bu hasarı ne yapıyor?
- Genetik Faktörler: Bazen o bozuk fren mekanizması bize ailemizden doğrudan miras kalıyor. BRCA gen mutasyonları gibi durumlarda risk çok yüksek oluyor.
- Çevresel Toksinler ve Karsinojenler: Benim eczanede en çok çıldırdığım kısım burası. Günde bir paket sigara içip üstüne "Bana en iyisinden bir multivitamin ver" diyen hastalarıma hep anlatmaya çalışıyorum, o akciğerlere her gün zifir ve binlerce kimyasal çekerken hücrenin DNA'sını paramparça ediyorsun. Hiçbir antioksidan hapı o enkazı tek başına toplayamaz. Sadece sigara da değil, asbest, bazı tarım ilaçları, hatta yediğimiz yanmış mangal eti bile hücresel boyutta toksik etki yaratıp hücrenin yapısını bozabiliyor.
- Radyasyon: Sadece n��kleer sızıntılar falan gelmesin aklınıza. Yazın ö��le sıcağında güneş kremi sürmeden saatlerce ıstakoz gibi yatanlar da hücrelerine ultraviyole radyasyonla hasar veriyor. Sonra lezyonlar çıkıp cilt kanseri riski artınca eczaneye koşup mucize merhemler arıyorlar.
- Biyolojik Ajanlar: Bazı virüsler doğrudan kansere yol açabiliyor. Mesela HPV virüsü rahim ağzı kanserine, Hepatit B ve C virüsleri karaciğer kanserine zemin hazırlıyor. Aşıların kıymetini bilelim derken tam olarak halk sağlığının bu temel taşlarından bahsediyoruz.
Sonuç olarak kanser, genetiğimizin, maruz kaldığımız toksinlerin, yaşam tarzımızın ve bazen de sadece hücre bölünürken oluşan rastgele hataların, yani şanssızlığın karmaşık bir birleşimi. Öyle sosyal medyada abartıldığı gibi gizli laboratuvarlarda falan üretilmiş bir şey değil, kendi hücrelerimizin biyokimyasal bir isyanı. Bu yüzden dışarıdan mucize aramak yerine, o hücreleri mümkün mertebe strese sokmamak ve zehirlememek elimizden gelen en mantıklı şey.
Kaynaklar
- National Cancer Institute (NCI). What Is Cancer?. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
- World Health Organization (WHO). Cancer Fact Sheet. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı