Sorulara Dön
2
Dilbilim

İnsanlar konuşmayı nasıl öğrendi?

Diller nasıl oluştu?

3
359 görüntülenme
Teşekkür (2)
Hatırla (1)
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
3 Cevap

İnsanların atalarının konuşmaya başlaması iskelet ve sinir sistemi yapılarındaki kademeli değişiklikler ile oldu.

Dilin ortaya çıkışını açıklamaya çalışan çok sayıda teori oluşturuldu ve evrimsel kökeni dikkate alan teorilerin çoğunun ortak özelliği sesli iletişimin, başlangıçta jestler ile, işaret yoluyla yapılan iletişim biçiminden köken almış olabileceğidir.

Sinir sistemindeki bazı değişiklikler

Modern insanın beyninde mevcut olan, konuşmak için kasların hareketini gerçekleştiren ve dilin işlenmesini yapan Broca bölgesinin homininlerdeki öncüsü olan promotor alan F5’in ayna nöronlarının, iletişim kuran bireylerin birbirlerinin jestlerini tanımasına ve karşılık vermesine hizmet ettiği düşünülür. İnsan konuşma dili de bu ayna nöron sisteminden evrimleşmiş olabilir. Şempanzelerden ayrılan insan soyunun beyin boyutu en sonunda üçe katlandı ve bu süreçte soyut düşünce üretebilme yetisi kazanıldı ve paralelinde gelişen bipedalizm ile serbest kalan eller ile işaret iletişimi şeklinde pandomimik hareketlerle iletişimin gelişmesi sözlü iletişime geçişin zeminini oluşturmuş olabilir.

Bütün bu gelişen yapıların yanında konuşmayı sağlayan temel unsur olan sesleri çıkarmak için ses yollarında ve çıkarılan sesleri işitmek kulak yollarında değişimlerin gerçekleşmesini içeren iki adım daha vardır.

İskelet yapısındaki bazı değişiklikler

Boyunda, yerinde kaslar ve ligamentler tarafından tutulan ve hiçbir kemikle birleşmeyen hyoid kemiği dil kaslarının tutunduğu önemli bir yerdir. Hyoid kemiği, şempanzelerde ve diğer homininlerde olasılıkla hiperventilasyon olmadan seslerin yüksek çıkan sesleri üretebilmeye yardımcı olan ama işlevi tam olarak anlaşılmamış olan laringeal hava keselerini destekler. 3.3 milyon yıl önce bulunmuş olan Australopithecus hyoid kemiği insandan çok şempanze benzeri yapıdadır, yani muhtemelen Australopithecus'lar insan benzeri sesler çıkarmamışlardır.

İspanya Sima de los Huesos’da bulunan, 450.000 önceye taihlenen, modern insanın atası olan Homo heidelbergensis türüne ait hyoid kemiği Australopithecus ve şempanzeden çok insan benzeridir ve muhtemelen laringeal hava kesesine sahip değillerdir. İsrail, Kebara mağasında bulunan, mikroskobik yapısına kadar incelenen 60.000 yıllık ve İspanya El Sidron’da bulunan 43.000 yıllık Homo sapiens hyoid kemikleri şimdiki modern insan hyoid kemiğine çok benzer yapı göstermiştir.

İki ayaklılığa geçiş süreci boyunca kafatası yapısındaki değişiklikler ünlü sesleri çıkabilmeye olanak tanıyan L şekilli ağız (yatay yol) ve gırtlak yolunun (dikey yol) kademeli şekilde oluşmasını sağladı, modern insanın atası olan Homo heidelbergensis’in dikey parçası yatay parçasından biraz daha büyüktü.

Konuşmayı mümkün kılan işitme açısından gerçekleşen bazı değişiklikler

Australopithecus africanus ve Paranthropus robustus’un dış kulak kanalı şempanzelerden biraz daha kısa ve geniş olarak insandaki yapıya benzerdi ve orta kulaktaki örs ve üzengi kemikleri şempanze benzeri olmasına karşın çekiç kemikleri de insandakine benzerlik gösteriyordu. Homo erectus’ta sessiz harflerin, yani yüksek frekanslı duyulabilmesi için duyarlılık gelişti.

En nihayetinde bütün konuşma ve işitme becerisini edinen Homo sapiens 50.000 – 60.000 yıl önce Afrika’dan ayrılarak dil ve sembolik kültürü yaymaya başladı.

273 görüntülenme
6
Teşekkür (5)
Paylaş
6

Kaynaklar

  • S. Mackey, et al. (2005). Orofacial Somatomotor Responses In The Macaque Monkey Homologue Of Broca’s Area. Nature, sf: 4. doi: 10.1038/nature03628. | Arşiv Bağlantısı
  • L. Fadiga, et al. (2007). Language In Shadow. Taylor & Francis, sf: 14. doi: 10.1080/17470910600976430. | Arşiv Bağlantısı
  • J. Kaas. (2014). The Evolution Of Brains From Early Mammals To Humans. Wiley, sf: 17. doi: 10.1002%2Fwcs.1206. | Arşiv Bağlantısı
  • A. Gracia-Téllez, et al. (2007). Human Hyoid Bones From The Middle Pleistocene Site Of The Sima De Los Huesos (Sierra De Atapuerca, Spain). ScienceDirect, sf: 8. doi: 10.1016/j.jhevol.2007.07.006. | Arşiv Bağlantısı
  • S. Iwasaki. (2002). Evolution Of The Structure And Function Of The Vertebrate Tongue. Wiley, sf: 13. doi: 10.1046%2Fj.1469-7580.2002.00073.x. | Arşiv Bağlantısı
  • I. Martínez, et al. (2014). Communicative Capacities In Middle Pleistocene Humans From The Sierra De Atapuerca In Spain. ScienceDirect, sf: 7. doi: 10.1073/pnas.0403595101. | Arşiv Bağlantısı
  • R. Quam, et al. (2015). Early Hominin Auditory Capacities. Science, sf: 14. doi: 10.1126/sciadv.1500355. | Arşiv Bağlantısı
  • F. Aboitiz, et al. (1998). The Evolutionary Origin Of The Language Areas In The Human Brain. A Neuroanatomical Perspective. ScienceDirect, sf: 17. doi: 10.1016/S0165-0173(97)00053-2. | Arşiv Bağlantısı

Merhaba Furkan,

Bilgim dahilinde sorunuzu cevaplamak isterim.

İnsanlar konuşmaya nasıl başladı sorunuza karşılık olarak şunu açığa kavuşturma ihtiyacı hissediyorum: dil -ya da konuşma- sadece insana özgü bir davranış değildir. En basit örnek olarak etrafınızdaki veya belgesellerdeki hayvanlara bakacak olursanız hepsinin birbirleri ile iletişim halinde olduğunu görebilirsiniz. Bizleri onlardan ayıran şey bizim çok daha gelişmiş bir dil ekosistemine sahip olmamızdır.

Bilim insanları dilin evrimleşme sürecinde ortak bir paydada buluşmuş değiller. Bilim insanlarına göre dil; konuşmanın evrimsel süreç içinde faydalı olmasından ötürü gelişerek bugünkü halini almış olabilir, yani avlanmak ve hayatı sürdürmek gibi konularda dili daha aktif bir şekilde kullanan Homo sapiens cinsi ve üyeleri, dilin gelişim basamaklarından birini oluşturmuştur. Bir diğer grup bilim insanına göre dil, beynin süreç içindeki gelişiminin bir yan ürünü olarak gelişmiştir. Mesela Homo sapiensin ateşi, ateşi kullanarak da pişirmeyi keşfetmiş oluşu insan evrimi için çok önemli bir yere sahip olduğu gibi beynin gelişimi için de kilit noktadır. Beynin gelişimi -beynin özellikle de neo korteks bölgesi- ve dilin gelişmişliği doğru orantılıdır. Buraya tıklayarak beynin gelişim aşamalarını anlatan muazzam bir yazıyı okuyabilirsiniz.

beynin süreç içerisindeki gelişimi
beynin süreç içerisindeki gelişimi
slideserve.com

Beynin bölgeleri ve konuşmaya katkılarını yazıyorum:

  • Broca Alanı: Düşüncelerin kelimelere dönüşmesini ve ağız hareketlerini sağlar.
  • Wernick Alanı: Konuşma ve yazı dilinin anlaşılmasını sağlar.
  • Kavisli Fasiküler: Kelimelerin oluşturulmasını ve ve net konuşmayı sağlar.
  • Beyincik: Kelimelerin işlenmesini sağlar.
  • Motor Korteks: Dilin ve ağzın hareketlerini kontrol eder.

Daha önce söylediğim gibi dil, beynin gelişimi ile doğru orantılı olarak gelişmiş olabileceği gibi, dilin gelişimi spesifik bazı beyin bölgelerinin gelişmesini sağlamış da olabilir.

Sağlıcakla kalın.

137 görüntülenme
1
Teşekkür (1)
Paylaş
1

Kaynaklar

  • healthline.com. Beynin Hangi Bölgeleri Konuşmayı Kontrol Eder?. (06 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 06 Mayıs 2021. Alındığı Yer: Healthline | Arşiv Bağlantısı
Orijinal Soru: Konuşma yeteneğimiz ne zaman evrimleşti?

Görüldüğü gibi sesleri kullanarak (verbal) bir konuşma için gerekli anatomik yapı zaman içinde evrimleşmiş.

Ama konuşmanın tanımını dil bilimciler doğru sesleri çıkarabilmek olarak değil, anlamlı kelimeleri arka arkaya dizebilmek (sentaks) olarak yapar. Bu bağlamda ilk dilin sesli konuşma olmak zorunluluğu yok. Aslında ilk dil işaret dili olarak kabul edilir. Bu da "homo" olarak başlayan çatallaşmanın ilk örneklerine kadar dayandırılır.

0
Teşekkür
Paylaş
0

Kaynaklar

  • M. Corbalis. Evrimin Gizemlerinden Biri. (24 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 15 Mayıs 2021. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın