Hipofiz bezi tümörü neden ortaya çıkar?

Hipofiz adenomlarının (tümör kelimesi hastaları gereksiz paniğe sevk ettiği için biz iyi huylu olan bu kitlelere adenom demeyi tercih ederiz) neden ortaya çıktığı sorusunun tek ve kesin bir cevabı yok. Vakaların çok büyük bir kısmı spontan (kendiliğinden gelişen) genetik mutasyonların sonucudur. Yani internette karşınıza çıkan "şu çayı içti tümör oldu" ya da "stresten böyle oldu" gibi zırvaları bir kenara bırakalım. Sadece çok küçük bir yüzdesi (MEN-1 sendromu gibi) kalıtsal genetik bozukluklarla ilişkilidir.

Saydığın o belirtiler cümbüşüne gelirsek... Hayır, her hastada bu belirtilerin hepsi gümbür gümbür ortaya çıkmaz. Hatta günümüzde çoğu hipofiz adenomu, hasta bambaşka bir sebeple (örneğin ufak bir kafa travması ya da basit bir migren için) baş MR'ı çektirdiğinde tamamen tesadüfen bulunur. Biz bunlara tıpta "insidentaloma" deriz ve genelde hiçbir belirti vermeden yıllarca öylece dururlar.

Belirti verenlerde ise şikayetler iki temel mekanizmayla ortaya çıkar:

• Kitle Etkisi: Hipofiz bezi beynin tabanında kemik bir yapının (sella turcica) içinde yer alır. Kitle büyüdüğünde bu dar alana sığmaz ve etrafa baskı yapmaya başlar. Hemen üstünden görme sinirlerinin çaprazlaştığı bölge (optik kiazma) geçer; kitle buraya baskı yaparsa o bahsettiğin görme alanı kayıpları başlar. Çevre dokulara ve beyin zarlarına yaptığı mekanik gerilme de o inatçı baş ağrılarına neden olur.
• Hormonal Etki: Bu kitleler ya kontrolden çıkıp belli bir hormonu deliler gibi salgılar (fonksiyone adenom) ya da sadece büyüyerek etraftaki sağlam hipofiz dokusunu ezip genel bir hormon eksikliğine yol açar. Örneğin kitledeki hücreler prolaktin üretiyorsa (prolaktinoma), yüksek prolaktin kadınlarda adet düzensizliğine ve göğüsten süt gelmesine neden olur. Eğer ACTH hormonu salgılıyorsa, vücutta kortizol tavan yapar ve o bahsettiğin kontrolsüz kilo artışı (Cushing hastalığı tablosu) ortaya çıkar.

Özetle; her kitle aynı hormonları bozmaz, her kitle etrafa baskı yapacak kadar büyümez. Lütfen başınız her ağrıdığında veya üç beş kilo aldı��ınızda internetten kendinize beyin tümörü teşhisi koyup uzman polikliniklerini kilitlemeyin. Önce bir aile hekiminize görünün, temel tetkikleriniz yapılsın.