Sorulara Dön
1
Tıp, Sağlık & Ezcacılık

Faz 3 deney sonuçları güvenilirse, aşı öncesinde neden sözleşme veya form imzalamamız gerekiyor?

Uzun vadede yan etkisinin olmayacağını söylüyorsunuz. Bu konudada bir tek bu platformda tatmin edici cevaplar aldım açıkcası ama hala kafam karışık. Özellikle direkt aşı vurulurken imzalamamız gereken sözleşmede faz3 çalışmalarının bitmediği dolayısıyla da gelecekte oluşacak yan etkilerden firmanın sorumlu olmaması benim kafamı karıştryor

1
875 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla (1)
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

COVID-19 aşısı öncesinde imzaladığınız belge, yan etkisi olabilecek her türlü tıbbi prosedürde alınması zorunlu olan "aydınlatılmış onam/rıza formu"dur; anormal bir durum içermemektedir. Örneğin salgın öncesinde grip aşıları için alınan onay formunun bir örneğini buradan görebilirsiniz. Bu formlar, bir bilgi metni ile birlikte verilir. Örneğin kuduz aşısı için olan formu ve bilgilendirme metnini buradan görebilirsiniz.[1] Kimi ülkede bu bilgilendirme ve onay daha açık yapılır, kiminde daha üstü örtülü şekilde; ancak her türlü, hastadan onay alınmak zorundadır.[4] Eğer bu onay alınmıyorsa, hatalı bir süreç işletiliyor demektir. Ezcaneden alacağınız medikal ürünler (örneğin ağrı kesiciler) için bu onay, okumanızın zorunlu olduğu prospektüstür.

Eğer bir ilacın, aşının veya tıbbi prosedürün (örneğin bir ameliyatın) bilinen hiçbir riski olmasaydı -ki böyle bir şey mümkün değil-, belki o zaman onaya gerek olmayabileceği tartışılabilirdi. Ancak herhangi bir yan etki riski olduğu ve bilindiği anda (bu risk, COVID-19 aşılarında olduğu gibi, o prosedürü olmazsanız yüzleşeceğiniz sorunlardan çok daha düşük olsa bile), o prosedürün uygulanacağı kişiye bu riskler hakkında bilgi vermek ve bu riskleri anladıklarını belirten onayın alınması gerekmektedir. Çünkü onay/ret verebilecek durumda olan hiç kimseye rızası haricinde tıbbi müdahalede bulunulamaz:[2]

"Sağlık alanında herhangi bir müdahale, ilgili kişinin bu müdahaleye özgürce ve bilgilendirilmiş bir şekilde muvafakat etmesinden sonra yapılabilir. Bu kişiye, önceden, müdahalenin amacı ve niteliği ile sonuçları ve tehlikeleri hakkında uygun bilgiler verilecektir. İlgili kişi, muvafakatini her zaman, serbestçe geri alabilir." (İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi, Madde 5)

"Acil bir durum nedeniyle uygun muvafakatın alınamaması halinde, ilgili bireyin sağlığı için tıbbî bakımdan gerekli olan herhangi bir müdahale derhal yapılabilir." (İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi, Madde 8)

COVID-19 aşıları için imzalanan formların bir örneğini İstanbul Aile Hekimleri Derneği'nin sitesinde bulabilirsiniz.[3] Ayrıca Pfizer/BioNTech için buradan, Sinovac için buradan güncel onam formlarını görebilirsiniz.[6] Bu formların hiçbirinde anormal veya halka açık şekilde bilinmeyen hiçbir bilgiye yer verilmemektedir. Faz-3 deneylerinin tamamlanmamış olmasıyla ilgili olarak verilen bilginin ne anlama geldiğini buradaki cevabımızdan okuyabilirsiniz.

Pandemi gibi kriz hâllerinde firmaların kendilerini ekstra güven altına alma çabası şaşırtıcı değildir (her ne kadar kabul edilirliği tartışmalı olsa da). Bu güvenceler, genellikle ülkeler ile firmalar arasında yapılan anlaşmalar çerçevesinde belirlenmektedir; dolayısıyla bu güvenceler ülkeden ülkeye değişecektir ve bu, formlara da yansıyabilir.[8]

Öte yandan, aşı firmalarının imzalattığı belgelerin, anormal bir yan etki görülmesi hâlinde hukuki bir temel taşıyıp taşımayacağı tartışmaya açıktır; çünkü hem bu konulardaki yasalar farklı ülkelerde farklı süreçler öngörmektedir, hem de firma, bilmediği bir yan etki hakkında size açık bilgilendirme yapamaz ve dolayısıyla sadece bilinen yan etkilerle ilgili onayınızı alabilir. Genel geçer bir rızanın veya bariz bir şekilde firma hatası olan bir durumda bir hukuki davanın nasıl sonuçlanacağı net değildir. Benzer şekilde, firmalar kendilerini bir şekilde kurtarsalar bile hükümetlerin (örneğin ABD hükümetinin) yasal sorumluluktan kaçması mümkün olmayabilir.[7] Ayrıca devletler, sorumluluklarının bir parçası olarak bu tür durumlarda mağdurlara maddi ödeme yapabilecekleri fonlar ayırmalıdırlar; bunun bir örneğini ABD'nin Karşı Önlem Yaralanma Ödeneği Programı'nda görmekteyiz.[9]

Bu tür vakalar, meydana geldikçe, hukuki ortamlarda test edilir ve sonuca bağlanır.[5] Şu anda böyle bir durum olmadığı ve bu yönde bir gidişat olmadığı için genel geçer bir şey söylemek zordur. Onay formunun kapsamı ve gelecekteki hukuki geçerliliği konusunda avukatlık bürolarından destek alabilirsiniz.

Özetle, bu form nedeniyle endişe etmenizi gerektirecek bir durum bulunmamaktadır.

878 görüntülenme
Öne Çıkarılan Cevap
7
Teşekkür (5)
Paylaş
7
Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır. Ayrıca bu cevap, COVID-19 ve Aşılar soru dizisi içinde yer almaktadır.

Kaynaklar

  • CDC. Aşı Bilgilendirme Açıklaması: Kuduz Aşısı Bilinmesi Gerekenler. (25 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 25 Temmuz 2021. Alındığı Yer: CDC | Arşiv Bağlantısı
  • A. Öztekin. Kişinin Rızası Alınmadan Veya Cebren Yapılan Tıbbi Müdahalelerin Hukukiliği. (22 Mayıs 2019). Alındığı Tarih: 25 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Hukuki Haber | Arşiv Bağlantısı
  • İstanbul Aile Hekimleri Derneği. Covid-19 ( Sars-Cov-2 ) Aşi Onam Formu. (25 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 25 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  • Immunize. You Must Provide Patients With Vaccine Information Statements (Viss) – It’s Federal Law!. (25 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 25 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Immunize | Arşiv Bağlantısı
  • M. Sigalos. You Can’t Sue Pfizer Or Moderna If You Have Severe Covid Vaccine Side Effects. The Government Likely Won’t Compensate You For Damages Either. (17 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 25 Temmuz 2021. Alındığı Yer: CNBC | Arşiv Bağlantısı
  • Ö. H. Keskin. Güncel Onam Formunun Covid-19 Aşısının Faz Çalışmalarının Bitmediğini Gösterdiği Iddiası. (25 Haziran 2021). Alındığı Tarih: 25 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Teyit.org | Arşiv Bağlantısı
  • B. Buntz. U.s. Government On The Hook For Covid-19 Vaccine Liability. (14 Nisan 2021). Alındığı Tarih: 26 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Drug Discovery & Development | Arşiv Bağlantısı
  • K. J. Hickey. Prep Act And Covid-19: Limiting Liability For Medical Countermeasures. (21 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 26 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Homeland Security Digital Library | Arşiv Bağlantısı
  • Health Resources & Services Administration. Countermeasures Injury Compensation Program (Cicp). (26 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 26 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Health Resources & Services Administration | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın