Böbrek taşı dökerken kasık ve idrardan kan gelmesi nedeni nedir?

Taş üreterde ilerlerken hem kasığa vuran ağrı hem de idrarda kan görülmesi çoğu zaman beklenen bir tablodur. Taşın böbrekten çıkıp üreter (idrar yolu) boyunca aşağı indiğini ve büyük olasılıkla alt üreter düzeyine yaklaştığını düşündürür. Tek başına tehlike işareti sayılmaz, ama bazı durumlarda acil değerlendirme gerekir.

Neden böyle oluyor?

• Kasık ağrısı: Taş üreteri tıkayınca idrar akışı engellenir, üreter duvarı kasılarak taşı itmeye çalışır ve böbrek içi basınç artar. Ağrı (renal kolik) böbreğin bulunduğu yan tarafta başlar, taş aşağı indikçe kasığa, erkeklerde testise, kadınlarda labiyuma yayılır. Taş mesaneye yaklaştıkça sık idrara çıkma ve yanma da eklenebilir.
• İdrarda kan: Taşın sert ve pürüzlü yüzeyi üreter ve toplayıcı sistemin mukozasını sıyırır. Bu yüzden idrarda gözle görülen veya yalnızca mikroskopta saptanan kan çok sık görülür. Ancak kanın olmaması taş olmadığı anlamına gelmez, taş tam tıkayıcıysa idrar temiz de görünebilir.

Ne yapmalı?

• Bol sıvı almak, ağrı için doktorun uygun gördüğü bir NSAİ ilaç (örneğin diklofenak veya ketorolak) kullanmak ve idrarı süzerek taşı yakalayıp analize götürmek makul yaklaşımdır. Küçük taşların (yaklaşık 5 mm altı) büyük bölümü kendiliğinden düşer. Doktorunuz isterse alfa bloker da kullanılabilir, ancak bunun yararı taş boyutuna göre tartışmalıdır.
• Tanı için idrar tahlili ve görüntüleme gerekir. Güncel pratikte düşük dozlu BT en duyarlı yöntemdir, ultrason ise özellikle gebelerde ve çocuklarda ilk tercih olabilir.

Hemen acile gitmeniz gereken durumlar:

• Ateş veya titremenin eşlik etmesi. Enfekte tıkalı sistem acildir, çünkü sepsise gidebilir.
• Kusma nedeniyle sıvı alamamak veya ağrının ilaçla geçmemesi.
• İdrar yapamama, tek böbrek, böbrek yetmezliği veya gebelik varlığı.
• Birkaç günden uzun süren ağrı ya da çok iri taş şüphesi. Bu durumda ürolojik girişim (üreteroskopi, şok dalga tedavisi, stent) gerekebilir.

İdrarda kan ağrısız ve tekrarlayıcıysa, özellikle 40 yaş üstü ve sigara içenlerde, taşa bağlanıp geçiştirilmemeli. Mesane veya böbrek tümörü gibi başka nedenler için ayrıca araştırılması gerekir. Taş geçtikten sonra tekrar riskini azaltmak için günde 2,5 litre üzeri idrar çıkaracak kadar su içmek ve gerekirse 24 saatlik idrar metabolik analizi yaptırmak en sağlam koruma yoludur.