Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
4
Puan Ver

Aynı şeyi yapan kişilerin cezasının farklı olması mantıksız mı?

X ve y magandası havaya ateş ediyor y magandası bir çocuğu vuruyor x kimseyi vurmuyor hakim de y magandasına 15 yıl hapis x magandasına ise para cezası veriyor. Aynı şeyi yapıp farklı ceza almışlar. Asıl sorum kişilerin yaptığı davranışa göre mi yoksa sonuca göre mi yargılanmalı? Neden?

2
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Merhabalar. 

Bahsettiğiniz problem ahlak felsefesi literatüründe ahlaki şans problemleri olarak bilinen problemlerden biri. Bu problemleri özellikle literatürde bilinir kılan filozoflar Thomas Nagel ve Bernard Williams

Bahsedilen örnektekine benzer ahlaki şans örneklerine sonuçlanış şansı (resultant luck) deniyor. Kişiler aynı niyetle aynı eylemde bulunmasına rağmen eylem farklı sonuçlandığı için onlara karşı ahlaki tavırlarımız değişiyor. Soruda verilene benzer bir örnek sarhoş olup kaza yapan şoför ile kaza yapmayan şoföre karşı hissettiğimiz tutumun ve cezanın farklı olması. 

Burada verilen farklı cezaları savunmak için birkaç strateji izlenebilir gibi görünüyor:

1. Bizler kişilerin karakterlerini ve niyetlerini davranışlarından çıkarsarız. Bir magandanın silahından çıkan kurşunun birine isabet etmesi onun dikkatsizlik ve sorumsuzluğunun bu tarz sonuç doğmayan durumlardaki magandalardan daha fazla olduğunu düşünmemiz için bir neden verir. Dolayısıyla isabet etme durumunun olduğu durumdaki magandanın daha sorumsuz olduğunu düşünebiliriz. Mesela isabet etme durumu olmayan magandalar daha az kalabalık yerlerde atış yapmaya dikkat ediyor olabilir. Yani iki magandanın tamamen aynı olduğunu düşünmemek için nedenimiz var aslında.

2. Belirtilen örneklerde niyet değil sonuç önemli diyebiliriz. Her iki örnekte de kişinin dikkatli olma sorumluluğu olsa da yaptığımız şey daha çok şunu demek gibi: "Bunu yapma. Eğer yaparsan ve şöyle sonuçlanırsa ceza alırsın." Herkes bir anlamda riski göz önüne alıyor ve risk gerçekleştiğinde cezalandırmaya da bir anlamda rıza göstermiş oluyor. Ayrıca söz konusu eylem için sert caydırıcı cezaları da kötü sonucu doğurmayanlara vermemiz garip görünürdü. Mesela yemeği ocakta unutan birine yemeği ocakta tutup yangın çıkaran birine verdiğimiz kadar ceza vermemiz absürt görünmez miydi? Birinin eylemi zarar veriyor diğeri vermiyor. Birinde ev yanıyor, dolayısıyla tazmin edilmesi gereken bir şey var, diğerindeyse yok. Maddi/manevi tazmin gerekliliği ceza farkını açıklayan şeylerden biri.

Ama bu çözüm de sadece ceza farkını açıklar, söz konusu kişiye karşı takındığımız tutumun farklı olmasını açıklamaz.

Kabul Edilen Cevap
Puan Ver
2
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
2

Kaynaklar

Merhabalar sevgili dostum. Sorun için önce cezanın tanımına bakmalıyız.

'HUKUK TERİMİ

Yasanın, topluma zarar verdiğini kabul ettiği eylemlere karşı öngördüğü yaptırım.'

Şimdi burdan çıkarılacak yorumlar öznel olsa da benim yorumum ikisinin aynı cezayı almaması yönünde. Çünkü bakarsan ' topluma zarar verdiğini kabul ettiği eylemlere' karşı ifadesi kullanılıyor. Elbetteki havaya ateş açmak sırf çocuklara yanlış örnek olmak yönüyle bile topluma zarar veriyor. Lakin diğerinin topluma daha fazla zarar verdiğini eminim ki sen de kabul edersin. Sonucunda bir kişinin yaşam hakkını elinden alıyorsun ki kendisi en temel hak. Anne, babanın durumuna değinmiyorum bile. Hatta zorlarsan belki ülkeye gelecekte katkı yapacak birinin ülkenin elinden alınmasına kadar gider. Yani elbetteki biri daha fazla suç almalıdır. Ve elbette ki cezalar sonuçlara göre verilir. Sadece havaya ateş eden adamın ceza alma nedeni ya sonucunda kötü bir şey olsaydı diye caydırma amacıyla verilir. Yani bu da şunu gösteriyor cezalar elbette ki sonuçlara göre verilir çünkü zaten bunun yasak ve yapılması durumunda ceza alınmasının sebebi de doğuracağı sonuçlardan başka bir şey değildir...

Umarım tatmin olmuşsunuzdur. İyi günler..:)

Puan Ver
1
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
1

Kaynaklar

Cevap Ver
Bu soru yeni cevap alımına kapatılmıştır. Tekrar açılana kadar lütfen diğer soruları ziyaret ediniz.
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilginin en büyük düşmanı cehalet değildir. Bildiğini zannetme sanrısıdır.”
Stephen Hawking
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol