Puan Ver
4
Puan Ver

Aynı şeyi yapan kişilerin cezasının farklı olması mantıksız mı?

X ve y magandası havaya ateş ediyor y magandası bir çocuğu vuruyor x kimseyi vurmuyor hakim de y magandasına 15 yıl hapis x magandasına ise para cezası veriyor. Aynı şeyi yapıp farklı ceza almışlar. Asıl sorum kişilerin yaptığı davranışa göre mi yoksa sonuca göre mi yargılanmalı? Neden?

2
Favorilerime Ekle
Sonra Cevapla
Takip Et
2 Cevap

Merhabalar. 

Bahsettiğiniz problem ahlak felsefesi literatüründe ahlaki şans problemleri olarak bilinen problemlerden biri. Bu problemleri özellikle literatürde bilinir kılan filozoflar Thomas Nagel ve Bernard Williams

Bahsedilen örnektekine benzer ahlaki şans örneklerine sonuçlanış şansı (resultant luck) deniyor. Kişiler aynı niyetle aynı eylemde bulunmasına rağmen eylem farklı sonuçlandığı için onlara karşı ahlaki tavırlarımız değişiyor. Soruda verilene benzer bir örnek sarhoş olup kaza yapan şoför ile kaza yapmayan şoföre karşı hissettiğimiz tutumun ve cezanın farklı olması. 

Burada verilen farklı cezaları savunmak için birkaç strateji izlenebilir gibi görünüyor:

1. Bizler kişilerin karakterlerini ve niyetlerini davranışlarından çıkarsarız. Bir magandanın silahından çıkan kurşunun birine isabet etmesi onun dikkatsizlik ve sorumsuzluğunun bu tarz sonuç doğmayan durumlardaki magandalardan daha fazla olduğunu düşünmemiz için bir neden verir. Dolayısıyla isabet etme durumunun olduğu durumdaki magandanın daha sorumsuz olduğunu düşünebiliriz. Mesela isabet etme durumu olmayan magandalar daha az kalabalık yerlerde atış yapmaya dikkat ediyor olabilir. Yani iki magandanın tamamen aynı olduğunu düşünmemek için nedenimiz var aslında.

2. Belirtilen örneklerde niyet değil sonuç önemli diyebiliriz. Her iki örnekte de kişinin dikkatli olma sorumluluğu olsa da yaptığımız şey daha çok şunu demek gibi: "Bunu yapma. Eğer yaparsan ve şöyle sonuçlanırsa ceza alırsın." Herkes bir anlamda riski göz önüne alıyor ve risk gerçekleştiğinde cezalandırmaya da bir anlamda rıza göstermiş oluyor. Ayrıca söz konusu eylem için sert caydırıcı cezaları da kötü sonucu doğurmayanlara vermemiz garip görünürdü. Mesela yemeği ocakta unutan birine yemeği ocakta tutup yangın çıkaran birine verdiğimiz kadar ceza vermemiz absürt görünmez miydi? Birinin eylemi zarar veriyor diğeri vermiyor. Birinde ev yanıyor, dolayısıyla tazmin edilmesi gereken bir şey var, diğerindeyse yok. Maddi/manevi tazmin gerekliliği ceza farkını açıklayan şeylerden biri.

Ama bu çözüm de sadece ceza farkını açıklar, söz konusu kişiye karşı takındığımız tutumun farklı olmasını açıklamaz.

Favorilerime Ekle
2

Kaynaklar

  1. IEP - Moral Luck

Merhabalar sevgili dostum. Sorun için önce cezanın tanımına bakmalıyız.

'HUKUK TERİMİ

Yasanın, topluma zarar verdiğini kabul ettiği eylemlere karşı öngördüğü yaptırım.'

Şimdi burdan çıkarılacak yorumlar öznel olsa da benim yorumum ikisinin aynı cezayı almaması yönünde. Çünkü bakarsan ' topluma zarar verdiğini kabul ettiği eylemlere' karşı ifadesi kullanılıyor. Elbetteki havaya ateş açmak sırf çocuklara yanlış örnek olmak yönüyle bile topluma zarar veriyor. Lakin diğerinin topluma daha fazla zarar verdiğini eminim ki sen de kabul edersin. Sonucunda bir kişinin yaşam hakkını elinden alıyorsun ki kendisi en temel hak. Anne, babanın durumuna değinmiyorum bile. Hatta zorlarsan belki ülkeye gelecekte katkı yapacak birinin ülkenin elinden alınmasına kadar gider. Yani elbetteki biri daha fazla suç almalıdır. Ve elbette ki cezalar sonuçlara göre verilir. Sadece havaya ateş eden adamın ceza alma nedeni ya sonucunda kötü bir şey olsaydı diye caydırma amacıyla verilir. Yani bu da şunu gösteriyor cezalar elbette ki sonuçlara göre verilir çünkü zaten bunun yasak ve yapılması durumunda ceza alınmasının sebebi de doğuracağı sonuçlardan başka bir şey değildir...

Umarım tatmin olmuşsunuzdur. İyi günler..:)

Favorilerime Ekle
1

Kaynaklar

  1. Ceza Tanımı
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Veri, bilgi değildir. Bilgi, kanaat değildir. Kanaat, bilgelik değildir. Bilgelik, gerçeklik değildir.”
Robert Royar
Geri Bildirim Gönder