Büyük olasılıkla hayır. Milyonlarca yıl önceki atalarımızın deri ve yağ bezleri fosilleşmediği için doğrudan doku örneği alamıyoruz fakat evrimsel tıp ve epidemiyoloji verileri, aknenin neredeyse tamamen modern yaşam tarzı ile beslenmesinin doğurduğu bir evrimsel uyumsuzluk hastalığı olduğunu açıkça gösteriyor.
Bugün batılı veya batılılaşmış toplumlarda ergenlerin yüzde 80 ila 95'i, yetişkinlerin de azımsanmayacak bir bölümü akneyle boğuşuyor. Biz bu tabloyu poliklinikte neredeyse insan olmanın doğal bir parçasıymış gibi kanıksamış durumdayız ancak geleneksel yaşayan topluluklara baktığınızda bu ezber anında bozuluyor. Loren Cordain ve ekibinin Papua Yeni Gine'deki Kitava adalıları ile Paraguay'daki Aché yerlileri üzerinde yürüttüğü çalışmada, bin iki yüzden fazla kişi muayene edildi ve tek bir aktif akne lezyonuna dahi rastlanmadı. Mali'deki Dogon gençleri üzerine yapılan araştırmalar da benzer biçimde akne sıklığının modern çevreden uzaklaştıkça dramatik şekilde düştüğünü kanıtlıyor.
Olay özünde genetik bir lanet değil, metabolik bir uyumsuzluk meselesi. Atalarımız milyonlarca yıl boyunca rafine şekerle, glisemik yükü fırlatan ultra işlenmiş karbonhidratlarla ve sürekli tüketilen süt ürünleriyle karşılaşmadı. Modern batı tipi beslenme, insülin ve IGF1 düzeylerini sürekli yüksek tutarak kıl folikülü hücrelerindeki mTORC1 yolağını gereksiz yere kamçılıyor. Devamında aşırı sebum salgısı, gözenek tıkanması ve iltihap geliyor. Milyonlarca yıl önce yabani kök toplayıp av peşinde koşan homininlerin, foliküllerini böylesi bir metabolik yangına sokacak lüksü yoktu.
Özetle akne, insan biyolojisinin kaçınılmaz bir fıtratı değil. Biyolojik yapımız iltihaba zemin hazırlıyor olabilir fakat bunu klinik bir hastalığa dönüştüren asıl etken modern çevre. Milyonlarca yıl önceki atalarımızın yırtıcılar, parazitler ve travmalar gibi hayati dertleri vardı ama aynaya bakıp sivilce sıkacak metabolik konfora sahip değillerdi.
Kaynaklar
-
Loren Cordain vd.. Acne Vulgaris: A Disease Of Western Civilization. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Christine E. Campbell vd.. The Blemishes Of Modern Society? Acne Vulgaris, The Mismatch Hypothesis And Dogon Adolescents In Mali. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Bodo Clemens Melnik. Acne Vulgaris: The Metabolic Syndrome Of The Pilosebaceous Follicle. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı