Bu toplamın, yani 1^1 + 2^2 + ... + a^a serisinin temel matematiksel fonksiyonlarla yazılabilen kapalı bir genel formülü (closed-form expression) yoktur.
Liseden beri alıştığımız Gauss toplamı ya da üssün sabit kaldığı durumlarda Bernoulli sayılarıyla imdadımıza koşan Faulhaber formülü gibi analitik bir kestirme burada maalesef çalışmıyor. Taban sabitken üs artsa geometrik seri der geçeriz, üs sabitken taban artsa polinom üretiriz. Fakat hem tabanın hem de üssün kol kola girip aynı anda fırladığı bu self-power toplamlarında, tek satırlık sihirli bir cebirsel eşitlik bulunmuyor.
Sayılar teorisinde bu toplam OEIS üzerinde A001923 dizisi olarak listelenir. Dizinin ilk birkaç terimi 1, 5, 32, 288, 3413 şeklinde logaritmik ölçeği bile ağlatacak bir ivmeyle tırmanır. Arka planda bunu basit bir döngüyle hesaplamaya kalktığınızda bile a değeri henüz iki basamaklı sayılara geldiğinde standart integer tipleri bellek aşımı verip sistemi kilitler.
Analitik formül çıkmayınca bu tip durumlarda asimptotik yaklaşımlara sığınırız. Çünkü son terim olan a^a o kadar agresif bir büyüme sergiler ki, önceki tüm terimlerin toplamı onun yanında adeta önemsiz bir veri gürültüsü gibi kalır. a değeri büyüdükçe toplam doğrudan a^a değerine yakınsar. Daha hassas bir tahmin gerektiğinde ise toplamın asimptotik davranışı yaklaşık olarak a^a * (1 + 1 / (e * a)) ifadesiyle modellenir.
Kısacası tek satırda sonucu döken temiz bir formül arıyorsanız matematik burada kapıyı yüzümüze kapatıyor. Elimizdeki tek kesin yol ya terimleri tek tek toplayan algoritmalar çalıştırmak ya da devasa a değerleri için asimptotik yaklaşımlarla yetinmektir.
Kaynaklar
-
OEIS Foundation. Sequence A001923: Sum_{K=1..N} K^k. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı