hayatın matamematik matrisi 4444 yani dört dörtlük iyi ve daha fazla iyi bir hayat yada güzel ve güzel ve güzel ve güzel bir hayat yada 4444 yani dört dörtlük düzgün bir hayat ve bunların açılım ve anlamları hayatın yapısını evrenimizi ve paralel evrenleri açıklayan birşey

4444 sayısı ya da "dört dörtlük" deyimi hayatın, evrenin veya paralel evrenlerin yapısını açıklamıyor. Bu fikir bilimsel bir hipotez sayılmaz, numerolojiye yakın duruyor. Ne var ki altındaki sezginin, yani matematiğin doğayı neden bu kadar iyi tarif ettiği sorusunun, gerçek ve ciddi bir felsefi karşılığı var.

İlk sorun "matris" kelimesinde. Matematikte matris, sayıların satır ve sütunlara dizildiği, toplama, çarpma ve determinant gibi işlemleri tanımlı bir yapıdır. 4444 ise tek bir tam sayı. Bunu 4×4'lük bir matris olarak okusak bile içine hangi sayıların yazılacağı ve hangi işlemin neyi hesaplayacağı belirtilmedikçe ortada matematiksel bir içerik oluşmuyor. Fizikte gerçekten önemli 4×4'lük bir nesne var: genel görelilikte dört boyutlu uzay-zamanı tarif eden metrik tensör. Onun gücü de her bileşeninin ölçülebilir bir büyüklüğe bağlanmasından ve gezegen yörüngeleri gibi gözlemlerle sınanabilmesinden geliyor.

En temel sorun, anlamın Türkçeye bağlı olması. "Dört dörtlük" bizim dilimizde kusursuz demek. Çince, Japonca ve Korecede ise 4 "ölüm" kelimesine benzer okunduğu için uğursuz sayılıyor. Bu yüzden pek çok binada dördüncü kat yok. İngilizcede "four" kelimesinin iyilikle bir ilgisi bulunmuyor. Evreni açıklayan bir yapı, onu hangi dilde konuştuğumuzdan bağımsız olarak geçerli olmalı. Rakamların görünüşü de bir alışkanlık: 4444, on tabanında yazıldığı için tekrar eden bir desen gibi duruyor. İkilik tabanda 1000101011100, on altılık tabanda 115C oluyor ve desen ortadan kalkıyor. Bunu bir hesap makinesinin taban dönüştürme özelliğiyle kendin de deneyebilirsin.

Metinde aynı sayı "iyi", "güzel" ve "düzgün" olarak üç farklı biçimde okunuyor. Bir sembol istenen her anlama gelebiliyorsa hiçbir bilgi taşımaz. Karl Popper'ın yanlışlanabilirlik ölçütüne göre bilimsel bir iddia, en azından ilke olarak, bir gözlemle çürütülebilmeli. Bu fikri yanlışlayacak hiçbir gözlem düşünülemiyor. Ayrıca "iyi" ve "güzel" değer yargılarıdır. David Hume'un dikkat çektiği gibi "ne olduğunu" anlatan bir betimlemeden "ne olması gerektiği" çıkarılamaz. Fizik yasalarının da ahlaki ya da estetik bir terimi yok.

Doğada dörtlere rastlamak mümkün: DNA'nın dört bazı, dört temel kuvvet, dört boyutlu uzay-zaman gibi. Ama üç uzay boyutu, üç kuark rengi, üç fermiyon kuşağı ve üçlü kodonlar da var. Yalnızca tutan örnekleri seçip ötekileri görmezden gelmek, "Teksaslı nişancı" yanılgısının ta kendisi. Paralel evrenlere gelince, Everett'in 1957'de önerdiği çok dünyalı yorum, sonsuz şişme ve sicim kuramı manzarası ciddi fikirler. Hiçbiri gözlemle doğrulanmış değil ve hiçbiri özel bir tam sayıya dayanmıyor. Hayatın yapısını ise evrim, moleküler genetik ve biyokimya açıklıyor.

Sezgine en yakın meşru tartışma Eugene Wigner'in 1960 tarihli "Matematiğin Doğa Bilimlerindeki Akıl Almaz Etkinliği" makalesi. Max Tegmark'ın "Our Mathematical Universe" kitabındaki Matematiksel Evren Hipotezi de bu konuda okunabilir. Tegmark gerçekliğin kendisinin matematiksel bir yapı olduğunu savunuyor, ama bu görüş de fizikçiler arasında tartışmalı. Çok dünyalı yorum için Sean Carroll'un "Something Deeply Hidden" kitabı iyi bir başlangıç olur. Önce matris işlemlerini, sayı tabanlarını ve yanlışlanabilirlik kavramını öğrenmeni öneririm. "Dört dörtlük bir hayat" ise kişisel bir yaşam ilkesi olarak gayet anlamlı. Yalnızca evrenin nasıl işlediğine dair bir betimleme sayılmaz.