Pilotlar için hayat kurtarıcı olması hedeflenen bir tasarım, nasıl oldu da kendi mucidinin sonunu getirdi? Motorlu insanlı uçuşun ilk günlerinde pilotların paraşüt olarak kullanabileceği bir elbise tasarlamak isteyen Reichelt, cansız mankenlerle yaptığı ilk testlerden sonra Paris'teki kulenin alt katından atlamıştı. Tasarımı işe yaramadı; ancak bu öncü ruhlar sayesinde bugün pilot paraşütlerine, fırlatma koltuklarına ve sabit nokta atlayışında kullanılan kanatlı tulumlara sahibiz.
Tarihte iyi niyetle doğan her icat, çizim masasındaki kadar parlak sonuçlar vermiyor. Örneğin 1920'lerin sonlarında Atlantik üzerinden lüks uçuşlar sunan Zeppelin hava gemileri, patlayıcı hidrojen gazıyla dolduruluyordu ve 1937'de 36 kişinin öldüğü Hindenburg patlaması bu çağı bitirdi. 1985'te çıkan elektrikli üç tekerlekli bisiklet Sinclair C5 ise 32 kilometrelik menzili, saatte 24 kilometre hızı ve trafikte diğer araçların altında kalan 80 santimetrelik boyuyla hüsrana uğradı.
Bazen de bir tasarım çalışmadığı için değil, tam aksine her yere yayıldığı için felakete dönüşüyor. İsveçli mühendis Sten Gustaf Thulin'in 1965'te sürekli yeniden kullanılsın diye icat ettiği plastik torbalar, bugün doğada parçalanması yüzyıllar süren atıklar olarak deniz yaşamını öldürüyor. Hatta bazı araştırmalar, 2050'ye kadar denizlerde ağırlık olarak balıktan çok plastik olacağını öngörüyor.
Benzer şekilde kahve kapsüllerinin mucidi John Sylvan da evde geri dönüştürülemeyen, çöplüklerde çözünmesi 500 yıl süren ve yılda yarım milyon tonun çok üzerinde karbon ayak izi bırakan bu ürünü geliştirdiğine pişman oldu. Sayfa içeriğiyle reklamı ayırmak için açılır pencere reklamlarını geliştiren Ethan Zuckerman bile, niyetinin kullanıcılara yardımcı olmak olduğunu belirterek bu sinir bozucu icat için defalarca özür diledi. 😊
✏️ Çeviren: Ferit Görür · Editör: Evrim Ağacı
78 görüntülenme