Kuzey Kutbu'na 60 km kala devasa açık su alanları... Uzakta gibi dursa da, o buzul örtüsü eskisi gibi kalın ve dayanıklı değil, incelip kırılganlaştığının bir işareti bu. Rüzgar ve akıntılar eskiden o kadar kolay ayıramadığı buzları şimdi daha kolay parçalıyor. Yani bu, sadece "bu yıl kötü oldu" demekten öte, bambaşka bir Arktik Okyanusu'nun, bizim de katkımızla dönüşen bir dünyanın fotoğrafı. Kısa vadeli hava olayları, buzların bir araya gelip dağılmasını etkileyebilir, evet. Ama genel gidişat ve buzun kalitesi ortada. Hüzünlü bir gerçekle yüzleşiyoruz.

Devlet başkanınıza açık açık sövebilir misiniz?

Bu sorunun cevabı, yaşadığınız ülkeye göre dramatik biçimde değişiyor.

Bazı ülkelerde devlet başkanına hakaret, sıradan bir vatandaşa hakaretten ayrı ve daha ağır bir suç. Türkiye’de TCK 299, cumhurbaşkanına hakareti 1 ila 4 yıl hapis cezasıyla düzenliyor ve bu madde her yıl binlerce soruşturma ve davaya konu oluyor. Tayland’da ise kralı ve kraliyet ailesinin belirli üyelerini hedef alan lèse-majesté yasası, tek bir suç için 3 ila 15 yıl hapis öngörebiliyor.

Bazı ülkelerde özel koruma hâlâ kanunda duruyor ama uygulama çok daha sınırlı. Almanya’da Federal Cumhurbaşkanı’na hakaret hâlâ ayrı bir suç ve kovuşturma için cumhurbaşkanının yetkilendirmesi gerekiyor; ancak yasa tamamen ölü değil ve yakın dönemde de uygulandı.

Bazı ülkeler ise devlet başkanına özel hakaret suçlarını kaldırdı. Fransa, 2013’te cumhurbaşkanına yönelik özel “hakaret” suçunu kaldırdı. Hollanda, 2020’de krala yönelik özel lèse-majesté hükümlerini yürürlükten çıkardı. Meksika da 2023’te devlet başkanına hakareti içeren eski federal basın yasasını tamamen kaldırdı. Ancak bu ülkelerde genel hakaret, iftira veya tehdit hükümleri hâlâ uygulanabilir.

ABD’deyse tablo çok daha farklı. Sosyal medyada gördüğümüz kadarıyla birçok Türk, Amerika'da başkana sövmenin hızlı bir şekilde cezalandırılacağı fikrine sahip ama bu tamamen hatalı. “Fuck Trump” veya “Fuck Biden” gibi kaba ve aşağılayıcı siyasi ifadeler "Anayasanın Birinci Düzenleme Maddesi" (1st Amendment) kapsamında güçlü bir şekilde korunuyor.

1969'da ABD Yüksek Mahkemesi, "Eğer beni zorla askere alıp tüfek taşımaya zorlarlarsa silahımı ilk olarak Başkan Lyndon B. Johnson'a doğrultmak isterim. Siyah kardeşlerimi öldürmeye zorlanmayacağım." şeklindeki sert ve şiddet çağrışımlı bir sözü bile bağlamı içinde “gerçek tehdit” olarak değil, siyasi abartı olarak değerlendirdi.

1971 tarihli Cohen v. California kararı da devletin, kamusal alandaki bir ifadeyi (bu örnekte "Askerliği si...yim" lafını) yalnızca kaba veya küfürlü olduğu için cezalandıramayacağını güçlü biçimde ortaya koydu. O kararda Yargıç John Marshall Harlan II, karar metninde meşhur bir şekilde: "Bir adamın küfrü, diğerinin şiiridir." diye yazdı.

Bu yüzden bir tişörtte, pankartta, evinizin önündeki bayrakta veya Robert de Niro'nun düzenli aralıklarla yaptığı gibi milyonların izlediği bir yayında ABD başkanına ana avrat sövmeniz, sırf küfür olduğu için suç değil.

Ama bu ülkelerde bile ifade özgürlüğünün bir sınırı var: Gerçek bir şiddet tehdidi, hedefli taciz veya başka bağımsız bir suç söz konusuysa koruma ortadan kalkabiliyor.

Yani dünyanın bazı yerlerinde devlet başkanına küfür hapis riski taşırken, bazı yerlerinde aynı davranış anayasal olarak korunan siyasi ifade sayılıyor.

“Taşı delen suyun gücü değil, damlaların sürekliliğidir.”

Eylül güncellememizle Evrim Ağacı deneyiminizi iyileştiren yepyeni özellikleri yayına aldık.

- Mobil uygulamalarımıza sorunları bize anında iletebilmeniz için "Hata Bildir" seçeneği ekledik.
- Profillerdeki Wikipedia bağlantılarının artık doğrudan Türkçe Vikipedi'ye yönlendirilmesini sağladık.
- Soru-cevap bölümündeki filtreleme sorunlarını ve hesap onay durumunu etkileyen bülten hatalarını çözdük.

Kesintisiz bir bilim iletişimi için platformumuzu geliştirmeye devam ediyoruz.

Su verdiği 'ıslaklık hissiyle' bizim için çok çok özel bir bileşiktir. Su sinir Sistemini (elektromanyetik olarak) temizler, arındırır. İnsanlar suyun fiziksel temizlik sağladığını düşünseler de suyun rahatlatıcı ve sakinleştirici etkisinin gerçek nedeni bu elektromanyetik (sinirsel yük temizliği) temizliktedir. (Nötrleme)