Dünyanın en hassas karanlık madde dedektörü LUX-ZEPLIN'den (LZ) gelen yeni bir bulgu, astroparçacık fiziği topluluğunu heyecanlandırdı. İki yıl boyunca 39 kurumdan 250 bilim insanı ve mühendisin çalıştığı ekip, Güney Dakota'daki Sanford Yeraltı Araştırma Tesisi'nde yaklaşık 1,5 kilometre derine gömülü dedektörde dikkat çekici bir parçacık etkileşimi gözlemledi. Bulgular Japonya'daki bir konferansta duyuruldu; henüz hakemli değerlendirmeden geçmedi.

LZ, yedi ton sıvı ksenon içeren ultra hassas bir dedektör kullanarak karanlık maddenin büyük ihtimalle oluşturduğu düşünülen teorik parçacıklar olan WIMP'lerin (Zayıl Etkileşimli Kütleli Parçacıklar) atom çekirdekleriyle çarpışmasından kaynaklanan ışık parlamalarını arıyor. Mart 2023 ile Nisan 2024 arasında toplanan 220 günlük verinin analizinde, bilinen arka plan sinyalleriyle açıklanamayan tek bir olay tespit edildi. Bu olay, 248 ± 23 keV nükleer geri tepme enerjisine sahip; bilinen arka plan beklentisinin çok düşük olduğu bir enerji aralığında.

Bulgunun istatistiksel önemi 2,6 sigma düzeyinde; kesin bilimsel tespit için gereken eşik ise 5 sigma. Başka bir deyişle bu olayın bilinen arka planlarla açıklanma olasılığı yüzde 0,5. Brown Üniversitesi'nden Profesör Rick Gaitskell durumu şöyle özetliyor: "Yalnızca tek bir olayla abartmak istemiyoruz. Karanlık maddeyi gördük demiyoruz; ama bilim topluluğuyla paylaşmak istediğimiz ilginç bir şey gördük." Bristol Üniversitesi'nden Profesör Henning Flaecher ise bilinen tüm olası açıklamaların tek tek elendiğini ve hiçbirinin bu olağandışı tepkiyi tatmin edici biçimde açıklayamadığını belirtti.

Eğer bu olay gerçekten karanlık maddenin izi ise gözlemlenen WIMP'nin en az 200 proton kütlesi ağırlığında olması ve en basit WIMP modelinin ötesine geçen etkileşimler içermesi gerekiyor. Bu dedektör, benzer yüzlerce etkileşimi ölçerek sinyalin gerçek mi yoksa tesadüf mü olduğunu kesin biçimde ortaya koyabilir.