Kurl Bushby.

Bugün Evrim Ağacı'nın yapay zeka asistanı Shannon'ı "beta" sürümüyle bütün kullanıcılarımıza açıyoruz. 🚀

Adını Bilgi Teorisi'nin babası Claude Shannon'ın soyadından alan Shannon, birçok diğer yapay zekanın aksine sizi ve fikirlerinizi pohpohlamak yerine sorularınıza bilimsel olarak bildiğimiz olgular çerçevesinden cevap veriyor. Yanlışsanız, yanlışınızı söylemekten asla çekinmiyor. Konu ve olgulara tam bir bilim insanı gibi, olgusal yaklaşıyor. Bu nedenle bilim insanlarımızın çalışmalarında da çok faydalı olacağını düşünüyoruz.

Hatta Türkiye'de evinin konfoundan "bilimsel teori" geliştirmeyi seven birçok kişi olduğu için, bu kişilerin fikirlerini modern bilim ışığında test edebilmeleri için "Hipotez" (veya "Teorim Var") modunu da geliştirdik. Bu modda kendi yazdığınız veya yapay zeka asistanınıza yazdırdığınız hipotez/teorilerinizi Shannon alanda uzman bir bilim insanı gözlüğüyle değerlendirip anlamlı bir fikir üzerinde olup olmadığınızı değerlendiriyor.

"Hipotez" modu haricinde "Ara" ve "Sohbet" modlarımız da var. "Ara" modu 3 farklı metotla geliyor: Hızlı, Doğrulamalı, Konsensüs. Hızlı modda sorularınıza çok hızlı cevaplar alabiliyorsunuz, Doğrulamalı mod daha yavaş olsa da cevapların doğruluk oranı çok daha yüksek oluyor. Eğer sorunuza çok sağlam bir cevap almak istiyorsanız, Konsensüs modunda o alandaki en iyi araştırılmış ve detaylı cevaplardan birini alabiliyorsunuz.

Sohbet modundaysa sıradan asistanlar gibi onunla sohbet edebiliyorsunuz; ama yine, size dalkavukluk yapmıyor, gerçek bir bilim asistanı gibi davranıyor.

Shannon'ın güzel tarafı gücünü önce Evrim Ağacı makalelerinden, sonra diğer kaynaklardan alıyor olması. Böylece 16 yıldır güvenle takip ettiğiniz Evrim Ağacı'nın veritabanından gücünü alan bir yapay zeka asistanına erişmiş oluyorsunuz.

Evrim Ağacı'ndaki üyelik seviyenize göre (üye, onaylı, destekçi) Shannon'ı her gün belli bir miktar kota ile kullanabilioyrsunuz. Kotanız dolduktan sonra ATP harcayarak kullanmaya devam edebiliyorsunuz. ATP, Evrim Ağacı'nda aldığınız aksiyonlar sayesinde kazandığınız veya satın alabileceğiniz bir enerji puanı.

Keyifli kullanımlar!

Çernobil felaketinin ardından reaktör çekirdeği 1600 santigrat derecenin üzerine çıktığında, eriyen uranyum yakıtı etrafındaki zirkonyum, çelik, beton ve kumla kaynaştı. Reaktörün alt katlarına akan ve soğuyup katılaşan bu camsı lav, buruşuk görünümünden dolayı Fil Ayağı olarak biliniyor. Fil Ayağı aslında koryum adı verilen ve doğada kendiliğinden oluşmayan karmaşık bir yapı.

Bu 2,2 tonluk kütle ilk keşfedildiğinde, bir insanı dakikalar içinde öldürebilecek kadar radyasyon yayıyordu. Yüzeyi o kadar sertti ki bilim insanları numune almak için uzaktan kumandalı matkaplar bile kullanamadı. Bunun yerine zırh delici mermiler ateşleyen tüfeklerle parçalar koparmak zorunda kaldı.

Koparılan bu küçük parçalar incelendiğinde, eriyen kütlenin içinde uranyum ve zirkonyum silikat içeren yepyeni mikroskobik kristaller olduğu ortaya çıktı. Çernobilit adı verilen bu kristaller, tamamen insan teknolojisinin bir yan ürünü olan teknojenik maddeler sınıfına giriyor. Çernobilitin en dikkat çekici özelliği, nükleer tepkimelerde açığa çıkan radyoaktif atıkları kendi yapısına hapsetmesi.

Bu özellik çok önemli çünkü radyoaktif elementlerin kristal içinde tutulma kapasitesi, tehlikeli maddelerin çevreye sızma hızını doğrudan belirliyor. Fil Ayağı aradan geçen yıllar içinde durağan kalmadı; radyasyon ve nem nedeniyle yavaş yavaş aşınıyor, ufalanıyor. Bu dönüşüm, sızıntı riskinin gelecekte nasıl şekilleneceğini anlamamızı sağlıyor.

Bilim insanları bu kristallerin davranışını güvenli bir şekilde inceleyebilmek için laboratuvar ortamında çernobilit sentezlemeyi başardı. Elde edilen veriler Çernobil ve Fukuşima gibi alanların uzun vadeli söküm planlarına rehberlik ediyor. İnsanlığın bu büyük felaketi, bilim dünyasına beklenmedik dersler vermeyi sürdürüyor. ☢️

✏️ Çeviren: Gözde Aksoy · Editör: Damla Şahin Uçar

Merak Ettim de...

Hayatındaki hangi sevinci, hak etmek için yeterince acı çekmediğini düşünerek doyasıya yaşamaya kendine izin vermiyorsun ve mutluluğun kazanılması gerektiği fikri sana nereden miras kaldı?

ekim geldi toprak hala beton gibi, yağmur düşsün diye göğe bakmaktan boynumuz tutuldu resmen. 'şehirden kaçıp köyde domates ekeceğim' diyen arkadaşları bir gün arazide damlama borusu toplamaya davet ediyorum... akşama kalmadan plazanın klimalı havasına şiir yazmazsanız ne olayım valla.