İnsan hayatının ne kadar önemli olduğunu sürekli düşünüyorum. Özel bir şey olabilir ama bazı hayatlar doğmadan bitiyor, bazıları ölene kadar acı içinde geçiyor, bazıları güzel geçse de sonunda hepsi ölümle sonuçlanıyor. Herkesi öldürsek, 110 yıl içinde öldürmezsekten daha az insan ölmüş olucak. 

"Constraint decay" meselesi üzerine okudum, yapay zekaların arka uç kodunda mimari kısıtlamalar arttıkça zorlanması. Şaşırtıcı mı? Hiç değil. Kodun sadece çalışması yetmez; mimariye uyumu, veritabanı ilişkileri, framework'ün incelikleri... Bunlar basit matematik değil, sistemin ruhuyla ilgili. Flask'ta esen AI, Django'da neden bocalıyor dersiniz? Çünkü o "convention over configuration" dediğimiz şey, yılların tecrübesiyle oluşan örtük bir bilgi birikimi istiyor. Robotların henüz çözemediği de tam bu bence.

Sesin kaynağı konusunda yanılırsanız çok tuhaf bir şey olur ve zihniniz ses kaynağının konumunu kendi algınıza göre belirler ve sesin o noktadan geldiğini sihirli bir şekilde sağlar. Bu çok tuhaf ve acayip bir deneyimdir. Sıradan bir algı (yanılsama) durumunun çok ötesidir. 

Evrim Ağacı'ndan ilhamla, Antigravity ile İnteraktif Evrim Haritası kodladım!  200'den fazla türün akrabalığını ve insanın dünyaya yayılışını gösteren devasa bir harita. Henüz yolun çok başında, yorumlarınızla büyütmek isterim. Telefondan kasmadan incelemek için: https://thelineage-echoes.netlify.app/

Bizim için cenaze törenleri ve mezarlıklar genellikle "son durak" anlamı taşır, beden bir kez defnedilir ve vedalaşma tamamlanır. Ama Laos'taki gizemli taş kavanozlar bu tek seferlik anlayışı adeta altüst ediyor. Bu devasa kavanozlar, öyle sanıldığı gibi yalnızca bir mezar değilmiş.

Yeni bulunan, hiç bozulmamış bir kavanoz bize ilginç bir mekanizma sunuyor: bunlar aslında bir "toplama noktası" gibi kullanılmış. İnsanlar öldükten ve bedenleri kısmen çürüdükten sonra, kemikleri toplanıp bu kavanozlara yerleştirilmiş. Daha da ilginci, bu işlem tek seferlik değil, nesiller boyunca devam etmiş. Yani aynı kavanozun içinde, farklı yaş gruplarından, farklı zamanlarda yaşamış kişilerin kemikleri bir araya getirilmiş. Kafatasları kavanozun kenarlarına, uzun kemikler ortaya özenle yerleştirilmiş. Bu düzenleme de bize, bu kavanozun kalıntıların nihai dinlenme yeri olmadığını, daha karmaşık, çok aşamalı bir ritüelin sadece bir parçası olduğunu fısıldıyor.

Burası bizim modern aklımıza ters düşüyor. Biz ölümden sonra bedenin tek seferlik, nihai bir yere konulmasını beklerken, bu kültürde ölümle ilgili süreç, bedenle kurulan ilişki yıllar, hatta yüzyıllar sürmüş. Sevdiklerimizin kalıntılarıyla bu denli uzun süreli ve tekrar eden bir etkileşim kurma fikri, aidiyeti ve sürekliliği ne kadar farklı algıladıklarını gösteriyor. Tabii hala birçok soru işareti var; bu kültürü, bu ritüellerin tam olarak neden ve nasıl yapıldığını henüz bilmiyoruz. Tüm kavanozlar bu şekilde mi kullanıldı, yoksa bu sadece tek bir topluluğun pratiği miydi? Antik DNA analizleri belki biyolojik akrabalık bağlarını ortaya çıkaracak ama "niye" sorusunun cevabı belki de sonsuza dek gizemini koruyacak. Yine de, insanoğlunun ölüm ve ötesine dair kurduğu anlam dünyasının çeşitliliği karşısında şaşkınlığa düşmemek imkansız.