Bir örümceğin uyuduğunu nasıl kanıtlarsınız? Göz kapakları yok, yatağa uzanmıyorlar ve kıpırdamadan durmaları…

Bir örümceğin uyuduğunu nasıl kanıtlarsınız? Göz kapakları yok, yatağa uzanmıyorlar ve kıpırdamadan durmaları dinlenmek de olabilir, pusuda beklemek de.

Uyku hakkında bildiklerimizin büyük kısmı omurgalılardan geliyor. Omurgasızların çoğunda ise bu konuda neredeyse hiç çalışma yok. Yakın zamanda bir sıçrayan örümcekte REM uykusuna, yani rüyaların çoğunu gördüğümüz evreye benzeyen davranışlar rapor edilmişti. Ama bunların gerçekten uyku olduğunu gösteren deneysel bir kanıt yoktu.

Yeni çalışmada araştırmacılar, Portia fimbriata adlı sıçrayan örümceği bu açıdan baştan sona inceledi. Bu örümcekler gündüz aktif ve dışarıdan ışık ipucu almadıklarında bile kendi iç saatleriyle günlük döngülerini sürdürüyorlar. Uykuları düzenli bir yapıda ve REM'e benzeyen evreler belli aralıklarla tekrar ediyor.

Asıl ikna edici kısım iki testten geliyor. Birincisi uyanma eşiği: REM'e benzeyen evredeki bir örümceği uyandırmak için daha güçlü bir uyaran gerekiyor. Yani hayvan sadece kıpırdamadan durmuyor, çevresine karşı duyarlılığı da düşüyor. İkincisi telafi: Uykusu bölünen örümcekler, sonrasında kaybettikleri uykuyu geri alıyor. Uykuyu basit dinlenmeden ayıran ölçütlerin başında bu ikisi geliyor.

Araştırmacılar bu yüzden gördükleri şeyin gerçek bir davranışsal uyku olduğu sonucuna varıyor. "Davranışsal" kelimesi önemli, çünkü kanıtlar beyin kayıtlarından değil, davranış ölçümlerinden geliyor. Yine de iki evreli bir uykunun bizden bu kadar uzak bir hayvanda görülmesi, uykunun hayvanlar aleminde düşündüğümüzden çok daha yaygın olabileceğini gösteriyor. 🕷️