Avcı-toplayıcılar küçük gruplar halinde yaşıyor ve sık sık ekolojik ya da nüfus kaynaklı darbelerle…

Avcı-toplayıcılar küçük gruplar halinde yaşıyor ve sık sık ekolojik ya da nüfus kaynaklı darbelerle karşılaşıyor. Buna rağmen genetik çeşitliliklerini yüksek tutmayı başarıyorlar. Bunun nasıl mümkün olduğu ise uzun süredir tam olarak anlaşılamamıştı.

Science Advances dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, Orta Afrika'daki iki avcı-toplayıcı topluluğu inceledi. Araştırmacılar genom verilerini nüfus kayıtları, insanların ne kadar yer değiştirdiğini gösteren hareketlilik ölçümleri ve evlilik geleneklerine dair saha gözlemleriyle birleştirdi.

Bu topluluklarda kuzen evliliği gibi yakın akraba evlilikleri neredeyse hiç yok. Yine de bazı insanların genomunda, anneden ve babadan gelen kopyaların uzun parçalar boyunca aynı olduğu bölgeler bulunuyor. Bunun sebebi, küçük bir toplulukta herkesin geçmişte bir yerlerde ortak atalara sahip olması. Araştırmacılar, bu bölgeler az da olsa arttığında kişilerin daha az çocuk sahibi olduğunu gördü.

Genetikte bilinen açıklama şu: Hepimiz tek kopyası zararsız olan ama iki kopyası birden geldiğinde sorun çıkarabilen gen değişkenleri taşıyoruz. Anne ve baba tarafı ne kadar benzerse, bu değişkenlerin çift gelme ihtimali de o kadar artıyor. Yani doğal seçilim, ortada akraba evliliği olmasa bile genetik benzerliğin bedelini kesiyor.

Çalışmaya göre bu toplulukların çeşitliliği tek bir etkene bağlı değil: Nüfus büyüklüğü, hareketlilik ve evliliği belirleyen kültürel kurallar birlikte işliyor. Eşi kendi grubunun dışından seçmeyi öngören gelenekler ve gruplar arasında sürekli yer değiştirmek, genlerin daha geniş bir havuzda karışmasını sağlıyor.

Bulgular iki toplulukla sınırlı ve bir ilişkiyi gösteriyor. Ama tablo dikkat çekici: Kimle evlenileceğine dair bir kültürel kural, bir topluluğun genetik geleceğini de şekillendirebiliyor.