Birçoğumuz fen bilimleri eğitiminin soyut ve karmaşık yapısı nedeniyle ilkokulun ilk yıllarına uygun olmadığını düşünürüz. Fakat sinirbilim ve gelişimsel pedagoji bunun tam aksini işaret ediyor. Sıfır ile sekiz yaş arası, insan beyninin neden-sonuç bağı kurma ve eleştirel düşünme kapasitesinin en açık olduğu evredir. Bu kritik dönemi fen eğitiminden yoksun bırakmak, çocukların bilimsel düşünme potansiyelini geciktirmekten başka bir işe yaramıyor.

Güney Afrika'da tasarlanan ReneWable Rangers isimli oyun prototipi tam olarak bu önyargıya meydan okuyor. Yıllardır ciddi elektrik kesintileriyle boğuşan bir coğrafyada geliştirilen bu proje, hazır yabancı kalıpları kopyalamak yerine çocukların bizzat tanık olduğu yerel krizden besleniyor. Oyun, temiz enerji kaynaklarını soyut teorilerle değil, doğrudan karanlıkta kalan bir topluluğu kurtarma kurgusuyla miniklerin deneyimine sunuyor. Çocuklar güneş, rüzgar ve hidroelektrik gibi sürdürülebilir çözümleri bizzat kullanarak aktif problem çözücülere dönüşüyorlar.

Gezegenimizin içinde bulunduğu iklim krizini ve enerji darboğazını aşabilmemiz için bilimi test kitapçıklarının sınırlarından kurtarıp çocukların doğal oyun alanlarına taşımamız gerekiyor. Çünkü bilim, ezberlenen bir ders değil, dünyaya anlam verme biçimidir.

Sizce erken yaşta oyun tabanlı bilim eğitimi, yeni neslin çevre sorunlarına bakışını kökten değiştirebilir mi?

Coughs that bring up mucus or phlegm are called productive (wet) coughs. Productive (wet) coughs are brought on by various infections and/or allergies. Thinning mucus in the respiratory system helps to treat productive (wet) coughs.

Science Advances dergisinde yayımlanan iki yeni çalışma, Satürn'ün buzlu uydusu Enceladus'ta yaşam arayışına büyük ivme kazandırdı. Freie Universität Berlin'den Frank Postberg liderliğindeki ekip hem plumların fiziksel özelliklerini hem de benzer ortamlarda mikrobiyal yaşayabilirliği inceledi.

Birinci çalışmada araştırmacılar, Enceladus'un okyanusundan uzaya saatte 1.000 kilometre hızla fırlayan su damlacıklarının beklenenden çok daha yavaş donduğunu keşfetti. Bu yavaş donma sürecinde su damlacıklarının içindeki tuzlar, organik bileşikler ve potansiyel yaşam izleri birbirinden ayrılıyor ve ayrı ayrı konsantre oluyor. Üstelik fırlayan parçacıkların uydu yüzeyindeki buz çatlaklarına çarparak küçük kırıntılara dönüştüğü de belirlendi. Postberg bunu şöyle özetliyor: "Enceladus aslında okyanusun içeriğini ayrıştırarak ve bireysel buz parçacıklarına konsantre ederek numuneleri bizim için hazırlıyor. Bu, yeryüzündeki kimya laboratuvarlarında büyük çaba gerektiren bir işlem."

İkinci çalışmada ise araştırmacılar Enceladus okyanusunun koşullarını laboratuvarda yeniden yarattı: hafif bazik ve alkali, düşük oksijen, bol karbonat ve hidrotermal aktivite. Bu ortama hidrothermal bacaklarda yaşayan Methanothermococcus okinawensis adlı mikrop eklendi. Mikrop, ortamda çok az karbondioksit olmasına rağmen hydrogen kullanarak büyümeye devam etti. Çalışma katkıcısı Nozair Khawaja bu sonucu şaşırtıcı bulduğunu belirtiyor.

Bu iki bulgunun birlikte anlamı şu: Enceladus'ta yaşam varsa gelecekteki uzay araçları plum parçacıklarını analiz ederek biyoimzaları tespit edebilir; zaten mevcut teknoloji buna yeterli. ESA'nın geliştirmekte olduğu L4 gibi Enceladus'a yönelik misyonlar bu soruya yanıt arayacak.

Geçtiğimiz günlerde Albert Glock hakkında bir makaleye rastladım. İsrail'in sadece Alman faşizminden korunmak için kurulmuş bir devlet olduğunu düşünüyordum. Ancak makale beni çok daha karanlık yerlere götürdü. Gerçek tarih üzerine kanla inşa edilmiş sahte bir devlet ve Amerika bunun tam ortasında. İroninin kökeni Amerika. Vatandaşlarına bir şey olduğunda her zaman herkesin boğazına yapışan Amerika, Albert 1992'de İsrailli Siyonistler tarafından öldürüldüğünde bile ona dokunmadı. Sonuç olarak, Amerikan vatandaşı olsanız bile, duvarın yanlış tarafındaysanız, tarih sizi unutuyor... Bir "devlet" kurmak için 500 köy tarihten siliniyor ve toprak talep edenler topraklarından sürülüyor ve bunun nedeni, Musa değil, Yahuda kabilesinin 3000 yıl önce Tevrat'ı yazdığı ve onlara Kudüs'ü vaat ettiği iddiası (kimin yazdığı belli değil). Diyorum ki, inandığınız tarihi gözden geçirin, başka hiçbir şey değil...

Eğitim sisteminin çöktüğüne dair manşetleri muhtemelen siz de sık sık görüyorsunuzdur. Ancak bilimsel verilere baktığımızda, kamuoyuna pompalanan bu karamsar tablonun gerçeği yansıtmadığını açıkça fark ediyoruz. Uluslararası PISA sonuçları, medyadaki felaket anlatısını bütünüyle boşa çıkarıyor.

Öğrenciler fen, okuma ve matematikte OECD ortalamasının belirgin biçimde üzerinde başarı gösteriyor. Fen bilimlerindeki 509 puanlık skor, 482 olan uluslararası ortalamanın fazlasıyla üzerinde. Üstelik gençler, dijital problem çözme becerilerinde de dünya standartlarını geride bırakıyor. Kısacası ortada sunulduğu gibi bir iflas tablosu bulunmuyor.

Okuma ve matematikteki kısmi puan kayıpları ise tek bir sisteme ya da ülkeye özgü değil. Son yirmi yılda OECD genelindeki öğrencilerin yaklaşık yüzde yirmisi benzer bir gerileme yaşadı. Ekran bağımlılığı ve değişen yaşam alışkanlıkları gibi ihtimaller üzerinde durulsa da henüz kesinleşmiş bilimsel açıklamalar mevcut değil. Yani yerel bir çöküşle değil, dünya çapında değişen öğrenme süreçleriyle karşı karşıyayız.

Benzer şekilde sınıfların kontrolsüz bir kargaşaya teslim olduğu iddiası da öğrencilerin öznel algılarına dayanıyor. Bilimsel çalışmalar, bir öğrenciye rahatsız edici gelen seslerin aslında son derece canlı ve üretken bir sınıf tartışmasının işareti olabileceğini gösteriyor. Dahası, öğrencilerin yüzde sekseni öğretmenlerinin kendilerine her zaman destek olduğunu ve yardım sunduğunu vurguluyor.

Verileri bağlamından koparıp felaket tellallığı yapmak, neyin aksadığını da neyin doğru işlediğini de anlamamızı zorlaştırır. Geleceği şekillendirirken sansasyona değil, kanıta dayalı bilimsel verilere güvenmek zorundayız.

Siz kendi öğrencilik deneyiminizde sessiz bir sınıfı mı yoksa etkileşimin ve tartışmanın yoğun olduğu bir ortamı mı daha verimli buluyordunuz?