René Descartes Yöntem Üzerine Konuşma (Yöntem Üzerine Konuşma)

René Descartes (1596-1650) –Latince Renatus Cartesius–

Fransız felsefeci, matematikçi, fizikçi ve yazar. Fransa’nın Touraine bölgesinde La Haye kentinde dünyaya geldi. Hukukçu babası Joachim Descartes, kendi mesleğini sürdürmesini istediği oğlunu 1604’te o yıl yeni açılan ve bir Cizvit kurumu olan La Flèche Kraliyet Yüksekokulu’na gönderdi. Felsefe alanında o dönemde edinilebilecek en iyi eğitimi aldı. 1616’da Poitiers Üniversitesi’nden hukuk diploması aldı. Ama ailesinin isteğinin aksine yazarlığı ve felsefeyi seçti. Genç yaşta verdiği kararın amacı “dünya kitabını incelemek”ti ve bu yüzden kendini bir “bilge kişi” değil “cahil” sayıyordu. 1618’de Felemenk’e giderek İspanya ile savaşan Orange prensinin ordusuna gönüllü subay olarak katıldı. Bunu, Otuz Yıl Savaşları boyunca başka birçok orduda üstlendiği askerî görevler izledi, kamp yaşamı onun için gerçekte derin bir düşünme ortamıydı. 1621-1628 arasında Macaristan, Almanya, Fransa, İtalya gezilerinden sonra Felemenk’e yerleşti. 1649’a değin kısa aralıklarla hep Felemenk’te yaşadı. Eylül 1649’da İsveç kraliçesi Kristina’nın özel öğretmeni olarak Stockholm’a giden Descartes, sert kuzey iklimine dayanamadı ve 1 Şubat 1650’de soğuk algınlığından öldü. Ölümünden sonra onu izleyen düşünürler uzun yıllar “Kartezyen” ile eşanlamlı sayılan “dinsiz” damgasını taşıdılar. Cizvitler, Descartes’ın kitaplarını Index Librorum Prohibitorum’a (Yasak Kitaplar Listesi) almaktan geri kalmadılar.

Modern felsefenin başlangıcını temsil eden Descartes yöntemsel bir şüphecilikle evrensel bir felsefe ve bilim oluşturmayı amaçlamıştır. Akılcı düşüncenin büyük düşünürü Descartes’a göre insan ancak aklını kullanarak gerçekliğe ulaşabilir. Yöntem Üzerine Konuşma adlı eserinde, gerçekliğe ulaşma yolunda aklın doğru kullanımı için izlenmesi gereken kuralları belirlemiştir. Kendi düşüncesinin temelini oluşturan Cogito felsefesiyle, Descartes kendisinden sonraki düşünce iklimini belirlemiş, modern felsefeye yön vermiştir. Felsefenin yanında matematik bilimine büyük katkılar sunmuş ve fizik alanında önemli çalışmalar yapmıştır. Spinoza, Leibniz, Locke ve Husserl gibi pek çok önemli düşünürü etkilemiştir. Başlıca eserleri: Yöntem Üzerine Konuşma (Discours de la méthode, 1637), İlk Felsefe Üzerine Metafizik Düşünceler (Meditationes de prima philosophia, 1641), Felsefenin İlkeleri (Principia philosophiae, 1644), Ruhun Tutkuları (Les passions de l’Âme, 1649).