İnsanlık Deneyi

Bilimkurgu deyince birçok insan teknolojik terimlerin, soğuk gelecek tasvirlerinin arasında kaybolacağını sanır. İnsanlık Deneyi ise bunun tam zıttı. Fütüristik bir arka planda geçmesine rağmen ilk kısmında çocukluğuma ait bir yerden kalan samimi duyguları hissettiren, ikinci kısmında ise yetişkin olmanın getirdiği sorumlulukları, hayalleri ve hayal kırıklıklarını, acıyı, aşkı, ihaneti ve kaybı hissettiren bir roman.

Ayrıcalıklı bir sitede yaşayan beş çocuk ormanda buldukları hurda bir otobüsün içinde kendilerine ait küçük bir dünya kurar. Her çocuğun dünyaya karşı duyduğu o sonsuz merak vardır içlerinde. Fakat zamanla devreye insan olmanın zaaflarından doğan bir ihanet girer ve X-Band adını verdikleri arkadaş grupları dağılır.

Hikayenin anlatıcısı olan Bekir ve Cengiz ise birbirinden ayrılmamıştır. Üniversitede teknoloji üzerine daha çok eğilen bu ikili, çılgın projeleri Havva'yı geliştirirler: Dünyanın duygulara sahip ilk yapay zekası.

Duyguları olan, hatta âşık olabilen bir yapay zekâ ne yapabilir? Epey ortalığı karıştıracağını söyleyebilirim. Okurken insan ilişkileri, dostluk, seçimler ve insan olmanın ne anlama geldiği üzerine düşündüm. Companion (Kusursuz Arkadaş) filmi aklıma geldi ki film, "duygu hisseden yapay zekâ/robot" temasını bu romandan çok daha yüzeysel işlemiş mesela. Yerli bilimkurgu kitaplarını sinemaya uyarlayacak yapımcı vizyonu ve bütçe olsa dünya çapında işler çıkarırız da, nerede?

Romanın en güçlü yanlarından biri ise ters köşeleri. Hikâye boyunca farklı ihtimaller üzerine düşündüm. Olayların nereye bağlanacağını tahmin etmeye çalıştım. Özellikle finale yaklaşırken birçok teori kurdum ama bunlardan yalnızca biri doğru çıktı. Son bölüm ise benim için bir şok oldu, onun öyle çıkmasını beklemiyordum. (Tabii ki spoiler vermeyeceğim.) Sayfalar ilerledikçe "bir bölüm daha" derken kitabı bir günde bitirdim. Sürükleyici ve sıcak bir roman.