ZAMANIN HIZI
/content/5a44b319-eb76-44c9-aacf-12a8258eefb2.jpeg)
- Blog Yazısı
Blog Yazısı
Zaman giderek hızlanıyor ve zamanın hızlanmasını Merkür gezegeni ile ispatlayacağım ama önce zamanın işleyişi nasıl gerçekleşiyor bunu hayali bir örnekle göstereyim.
Çöp adamımızın A noktasından B noktasına 100 saniyede vardığını düşünelim. A noktasından yola çıktığı anda, zamanın giderek hızlanmasını hesaba katarsak çöp adamımız C noktasındayken 100 saniye onun için geçmiş olacak.
/content/2c983e78-0a82-404b-b9b4-d4b2c407fae9.jpeg)
Çöp adamımız B noktasına vardığında onun için 102 saniye geçmiş olacak. Daha önceki blog yazımda zaman daralması denklemini paylaşmıştım bu denklem C ile B noktası arasındaki 2 saniyeyi hesaplıyor, tabi ki bu hayali örnek biraz abartı, zaman çok yavaş hızlanıyor ve bir insanın ömründe fark yaratamayacak kadar az.
/content/eb15e278-0524-4a3d-8474-7f15cc424eb8.jpeg)
Zaman daralması denklemimi nasıl geliştirmiştim hızlı bir özet geçeyim, uzaysal olarak aynı noktada, zamansal olarak farklı noktadaki iki fotonun uzay-zaman koordinatları arasında lorentz dönüşümü yaparak denklemimi oluşturmuştum. Denklemi hatırlayalım.
/content/7fef0c1e-bc9d-4535-a680-b10939fa7c57.jpeg)
Zamanın giderek hızlandığını Merkür gezegeni ile ispatlamadan önce, zaman daralması denklemini atom saati verileri ile inceleyelim, çünkü zaman çok yavaş bir şekilde hızlanıyor ve bunun için atom saatine ihtiyacımız var. Denklemi İERS' nin atom saati ile test edelim. İERS' nin atom saati verileri.[1]
TAI-UTC GPS-UTC TT-UT1 UT1-UTC'den başlıyor
1972-01-01 +10 - +42.23 -0.05
1972-07-01 +11 - +42,80 +0,38
1973-01-01 +12 - +43.37 +0.81
1973-07-01 " - +43.93 +0.25
1974-01-01 +13 - +44.49 +0.69
1974-07-01 " - +44.99 +0.19
1975-01-01 +14 - +45.48 +0.70
1975-07-01 " - +45.97 +0.21
1976-01-01 +15 - +46.46 +0.72
1976-07-01 " - +46.99 +0.19
1977-01-01 +16 - +47,52 +0,66
1977-07-01 " - +48.03 +0.15
1978-01-01 +17 - +48.53 +0.65
1978-07-01 " - +49.06 +0.12
1979-01-01 +18 - +49.59 +0.59
1979-07-01 " - +50.07 +0.11
1980-01-01 +19 0 +50,54 +0,64
1980-07-01 " " +50.96 +0.22
1981-01-01 " " +51,38 -0,20
1981-07-01 +20 1 +51.78 +0.40
1982-01-01 " " +52.17 +0.01
1982-07-01 +21 2 +52.57 +0.61
1983-01-01 " " +52.96 +0.22
1983-07-01 +22 3 +53.38 +0.80
1984-01-01 " " +53,79 +0,39
1984-07-01 " " +54.07 +0.11
1985-01-01 " " +54.34 -0.16
1985-07-01 +23 4 +54.61 +0.57
1986-01-01 " " +54.87 +0.31
1986-07-01 " " +55.10 +0.08
1987-01-01 " " +55,32 -0,14
1987-07-01 " " +55.57 -0.39
1988-01-01 +24 5 +55.82 +0.36
1988-07-01 " " +56.06 +0.12
1989-01-01 " " +56.30 -0.12
1989-07-01 " " +56.58 -0.40
1990-01-01 +25 6 +56.86 +0.32
1990-07-01 " " +57.22 -0.04
1991-01-01 +26 7 +57.57 +0.61
1991-07-01 " " +57.94 +0.24
1992-01-01 " " +58.31 -0.13
1992-07-01 +27 8 +58.72 +0.46
1993-01-01 " " +59.12 +0.06
1993-07-01 +28 9 +59.55 +0.63
1994-01-01 " " +59.98 +0.20
1994-07-01 +29 10 +60,38 +0,80
1995-01-01 " " +60.78 +0.40
1995-07-01 " " +61.20 -0.02
1996-01-01 +30 11 +61,63 +0,55
1996-07-01 " " +61.96 +0.22
1997-01-01 " " +62.29 -0.11
1997-07-01 +31 12 +62,63 +0,55
1998-01-01 " " +62.97 +0.21
1998-07-01 " " +63.22 -0.04
1999-01-01 +32 13 +63.47 +0.71
1999-07-01 " " +63.66 +0.52
2000-01-01 " " +63.82 +0.36
2000-07-01 " " +63.98 +0.20
2001-01-01 " " +64.09 +0.09
2001-07-01 (+32) (13) +64,20 -0,02
2002-01-01 " " +64.30 -0.12
2002-07-01 " " +64.41 -0.23
2003-01-01 " " +64.47 -0.29
2003-07-01 " " +64.55 -0.37
2004-01-01 (+32) (13) +64,57 -0,39
2004-07-01 " " +64.65 -0.47
2005-01-01 " " +64.68 -0.50
2005-07-01 " " +64,80 -0,62
2006-01-01 +33 14 +64,85 +0,33
2006-07-01 " " +64.99 +0.19
2007-01-01 " " +65.15 +0.03
2007-07-01 " " +65.34 -0.16
2008-01-01 " " +65.45 -0.27
2008-07-01 " " +65.63 -0.45
2009-01-01 +34 15 +65,78 +0,40
2009-07-01 " " +65,95 +0,23
2010-01-01 " " +66.07 +0.11
2010-07-01 " " +66.24 -0.06
2011-01-01 " " +66.32 -0.14
2011-07-01 " " +66.47 -0.29
2012-01-01 " " +66.60 -0.42
2012-07-01 +35 16 +66,77 +0,41
2013-01-01 " " +66.91 +0.27
2013-07-01 " " +67.13 +0.05
2014-01-01 " " +67.28 -0.10
2014-07-01 " " +67.49 -0.31
2015-01-01 " " +67.64 -0.46
2015-07-01 +36 17 +67,86 +0,32
2016-01-01 " " +68.10 +0.08
2016-07-01 " " +68.40 -0.22
2017-01-01 +37 18 +68.59 +0.59
2017-07-01 " " +68,82 +0,36
2018-01-01 " " +68.96 +0.22
2018-07-01 " " +69.11 +0.07
2019-01-01 " " +69.22 -0.04
2019-07-01 (+37) (18) +69,35 -0,17
2020-01-01 " " +69.36 -0.18
2020-07-01 " " +69,42 -0,24
2021-01-01 " " +69.36 -0.18
2021-07-01 " " +69,35 -0,17
2022-01-01 (+37) (18) +69,29 -0,11
2022-07-01 " " +69.25 -0.07
2023-01-01 " " +69.20 -0.02
2023-07-01 " " +69.22 -0.04
2024-01-01 " " +69.17 +0.01
2024-07-01 (+37) (18) +69,18 0,00
2025-01-01 " " +69.18 0.00
2026-01-01 ? ? +69 (tahmini)
2027-01-01 ? ? +69 (tahmini)
2028-01-01 ? ? +69 (tahmini)
2029-01-01 ? ? +69 (tahmini)
2030-01-01 ? ? +69 (tahmini)
TAI-UTC GPS-UTC TT-UT1 UT1-UTC'den başlıyor
- (son güncelleme 2025-01-22)
Tablonun anlaşılması biraz zor, basitleştirerek açıklayayım. İERS zamanı standarda bağlayan kuruluş bu kuruluşun iki tane saati var, normal saat ve atom saati . 1 ocak 1958 de bu iki saati senkronize etti. Dünyanın dönüş hızındaki değişikliklerden dolayı belli aralıklarla normal saatine saniye ekleyip çıkarıyor, bu eklenip çıkarılan saniyelere rağmen aralarındaki fark sürekli açılıyor, tabi ki zamanın hızlanmasından dolayı. Bu aradaki farkı sabit tutmak için 1 ocak 1972 de iki saati tekrar sabitleyip, artık saniye uygulamasına geçildi, iki saat arasındaki fark 0,9 saniye olduğunda atom saatine 1 artık saniye eklendi. Şimdiye kadar 1972 den beri 27 artık saniye eklendi, tıpkı çöp adamımıza C ile B noktası arasında 2 saniye eklediğim gibi. İERS'nin verilerini test edelim.
/content/1c599161-35a0-4f3e-92ed-bc475d461eb3.jpeg)
Bilim insanlarının atom saatini gözlemleyerek yaptığı hesabı ,zaman daralması denklemiyle hesapladık. Teori doğru, zaman giderek hızlanıyor. Şimdi Merkür gezegeni ile de zamanın hızlandığını ispatlayalım. Bu arada bilim insanları zamanın hızlandığını nasıl fark etmediler diye düşünebilirsiniz , cevabı basit tabuları var, binlerce yıldır zamanın sabit olduğunu düşündüler ve algıları kapandı, buna en iyi örnek Edwin Hubble. Edwin uzak galaksilerden gelen ışığın kırmızıya kaydığını keşfetti. Tabuları olduğu için ışığın kırmızıya kaymasını uzay genişliyor diye açıkladı, yani çöp adamın gittiği A ile B noktası arası mesafeyi genişletti halbuki A ile B Noktası arasındaki mesafeyi sabit tutup, geçen zamanı hızlandırması gerekiyordu. Albert E. haklıydı uzay genişlemiyor.(Buradan karanlık enerjiye selam çaktım, arif olan karanlık enerjinin ne olduğunu anladı)
Şimdi gelelim Merkür'e , herkesin bildiği gibi Merkür'ün yörüngesi deviniyor bunu Newton'un teorisiyle hesapladığımızda , gözlemle teori arasında, yüzyılda 42,56 artı eksi 0,94 yay/saniye, fark oluşuyor, bu farkı sayın Albert E. genel görelilik teorisiyle açıkladı. Genel görelilik ile hesapladığımızda 42,98 yay/saniye sonuç buluyoruz, teori ile gözlem uyumlu.
Genel göreliliğin matematiksel çözümü doğru ama fizikçiler bu matematiksel çözümün ne anlama geldiğini, sözel bir şekilde açıklarken hata yapıyorlar. Fizikçiler bu matematiksel çözümü şu şekilde anlatıyorlar. Kütle çekim kuyusuna yaklaşan cisim zaman yavaşlamasından daha fazla etkilenir ve yörüngeleri devinir. Bu ifade yanlış çünkü
- Güneşimizin kütlesi, zamanı yavaşlatmak için çok az.
- Merkür ,Güneşin zamanı yavaşlatma etkisinden etkilenemeyecek kadar uzakta.
- Güneş'e Merkür'den daha çok yaklaşan asteroidler ,Merkür kadar devinmiyor.
- G. göreliliğin matematiksel çözümüne bakarsanız ,sistemdeki toplam enerjideki değişimi hesaplayarak çözdüğünü görürsünüz.
Öyleyse Merkür neden deviniyor? Zaman giderek hızlandığı için , çöp adamı hatırlayın 100 saniyede gideceği yolu 102 saniyede gittiydi. Yolda harcaması gereken enerjiden daha fazla enerji harcadı , aynı şey Merkür içinde geçerli. Merkür'ün 42,5 yay/saniyelik devinme hareketini genel görelilik kullanmadan, zaman daralması denklemiyle çözelim.
/content/a3774467-123a-4105-94ee-958015dec7bd.jpeg)
/content/cf850202-301a-4120-87c5-a987332c5f12.jpeg)
Merkür'ün devinmesinin sebebi zamanın yavaşlaması değil, zamanın hızlanmasından kaynaklı olduğunu göstermiş oldum. Diğer gök cisimlerine de bakalım.
/content/296b01fe-94be-49ed-b9f1-82fa5a1be405.jpeg)
Benim çözümüm genel görelilik kadar doğru değil, bunun sebebi salınım denklemi çembersel hareketin iz düşümünden hesaplanıyor ama gezegenler eliptik yörüngede dönüyor. Fizik bilgim anca bu kadar yetti.
Yazı uzun oldu burada keseceğim, zamanın hızlanması ile ilgili bahsedeceğim önemli konular vardı bir sonraki blog yazısına kalsın, bu yazıda bilinen fiziğin değiştiğine şahit oldunuz ,kalın sağlıcakla.
- ^stjarnhimlen.se. Time Scales: Ut1, Utc, Tai, Et, Tt, Gps Time. Alındığı Tarih: 19 Nisan 2025. Alındığı Yer: stjarnhimlen.se | Arşiv Bağlantısı
- Tebrikler!1

- Muhteşem!0

- Bilim Budur!0

- Mmm... Çok sapyoseksüel!0

- Güldürdü0

- İnanılmaz0

- Umut Verici!0

- Merak Uyandırıcı!0

- Üzücü!0

- Grrr... *@$#0

- İğrenç!0

- Korkutucu!0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?
Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 21.11.2026 23:02:28 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/20414
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.
Yorumlar 0