:sharpen(0.5,0.5,true)/profile%2Fc09b18bc-a696-4713-bb31-c0716f7ad219.jpg)
Zaman, farklı çizgisel düzlemlerde akıyor olabilir mi?
Metafiziksel Zaman Çizgileri Hipotezi
:sharpen(0.5,0.5,true)/content%2F2f79a72c-6fb7-4c0a-a598-d6527d3a9953.jpeg)
- Blog Yazısı
Bu hipotez, zamanın tekil ve eşzamanlı bir gerçeklik olmadığı; dallanan ve farklı gecikmelerle işleyen birden çok zaman çizgisinden oluşabileceği fikrini tartışmaya açar.
Önerme 1: Çoğul Zaman Ontolojisi
Zaman, tekil ve mutlak bir akış olmak zorunda değildir. Bunun yerine, evrenin varoluşu boyunca dallanan ve çoğalan birden fazla “zaman çizgisi”nin mevcut olduğu varsayılabilir. Her bir çizgi, kendi iç tutarlılığı olan bağımsız bir gerçeklik düzlemidir.
Önerme 2: Gecikmeli Paralellik
Bu zaman çizgileri yalnızca içerik bakımından değil, akış hızları bakımından da birbirlerinden ayrılabilir. Dolayısıyla, bir zaman çizgisi diğerine göre ontolojik olarak gecikmiş olabilir. Yani çizgiler, aynı yönde ve ileri akıyor olsalar bile, “şimdi” anları eşzamanlı olmak zorunda değildir.
Önerme 3: Dallanma ve Gecikme İlişkisi
Zaman çizgileri, sürekli ve durmaksızın dallanan yapılar olarak düşünülebilir. Her dallanma, sistemin karmaşıklığını artırırken, çizgiler arasında küçük de olsa akış farkları doğurabilir. Bu farkların birikimi, çizgiler arasında belirgin gecikmeler oluşturur.
Sonuç: Gecikmeli Geçiş = Geçmişe Yolculuk
Bu çerçevede, bir bilinç ya da varlığın mevcut bulunduğu zaman çizgisinden, ondan daha yavaş akmakta olan başka bir çizgiye geçiş yapması; teknik anlamda “geçmişe yolculuk” olarak yorumlanabilir. Çünkü hedef çizgide yaşanan “şimdi” kaynak çizginin geçmişine karşılık gelir.
Not: Zamanın Yönü
Bu hipotez, zamanın mutlak anlamda geriye aktığını iddia etmez. Aksine tüm çizgiler için akış yönü ileri kabul edilir. “Geçmiş” olarak adlandırılan yalnızca, başka bir çizginin daha erken evresidir.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.
KreosusKreosus'ta her 50₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.
PatreonPatreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.
YouTubeYouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.
Diğer PlatformlarBu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.
Giriş yapmayı unutmayın!Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Statü-Metafizik Düşünce Deneyi
Bu öneri, deneysel olarak doğrulanabilirlik iddiası taşımaz. Amaç, zamanın doğasına ilişkin alternatif bir ontolojik model düşüncesi oluşturmak ve tartışmaya açmaktır.
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/02/2026 11:52:56 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/22037
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
Gelin Birazda Düşünelim: KÖLELİK
:sharpen(0.5,0.5,true)/old%2Fprofile_images%2F78d2ca2e923482498df15c3aad23a261.jpeg)
Bir Şaman Hikayesi
:sharpen(0.5,0.5,true)/old%2Fprofile_images%2F3bf40cc25da081cab3ab6111ede3a232.jpg)
En Yanlış Fosil Tasvirleri
:sharpen(0.5,0.5,true)/old%2Fprofile_images%2Fe37f51b0b0a0ffcfd4e6f1e86c2bf155.jpg)
Isaac Asimov Röportajı (1987): Robotların değil İnsanlığın Yok Ettiği bir Dünya Üzerine
:sharpen(0.5,0.5,true)/profile%2F81c6784f-9b12-4dbd-8edd-a2bc7f12bb65.jpeg)
11 Eylül 2001 ve Sonrası
:sharpen(0.5,0.5,true)/old%2Fprofile_images%2Fca6f6245884992aad8209b0a93cdb511.jpeg)
Evrim Teorisi Nedir?
:sharpen(0.5,0.5,true)/profile%2F4208bf65-0881-4bb5-8ff9-7420d3cc1778.jpeg)
:sharpen(0.5,0.5,true)/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Flogo-50.png)