KURAL-YASAK

Kurallar uygulandığı alana toplumsal (herkesin yararına) bir değer katmalıdır ve asla iradi yada sehven çiğnenecek türden olmamalıdır.

Bunun iki yolu vardır:

İlki; kuralı koyanın koyduğu kuralın toplumsal (ortak yarar) bir değeri , tartışmaya yer vermeyecek şekilde koruduğuna yönelik somut verisidir. Eğer bu olmaz ise, elbette ki kural koyucu hiçbir dayanak sunmak zorunda da değil, fakat bu onu haklı kılmaz ve koyduğu kural çiğnenmeye her daim açık olup sadece kendisini bağlayan bir hal alır.

İkincisi ise üçüncü kişilerin hakkını korumaya yöneliktir. Ancak burada da konan kuralın ihlalinin somut olarak üçüncü kişilerin hangi hakkını nasıl ve ne ölçüde ihlal ettiğinin de ortaya konması gerekir.

Kurallar yaşamı kolay kılmak içindir. Burada kurallara karşı reddiyetçi bir yaklaşım yoktur. Zira bizler toplumsal varlıklar olarak bir arada yaşamak zorunda isek , elbette her birimizin özgürlüğü başkalarının özgürlüğünün başladığı yerde bitmeli. Bitmeli ki bizim sınırlarımız ile sınırlı özgürlüğümüz güvencede olsun.

Ancak her ne kadar felsefi, hukuki ve sosyolojik temelde böyle görünse de gerçek hayatta özgürlüklere ve bunu sınırlayan kurallara yönelik A ile B arasında düz bir çizgi yoktur ve olamaz.

Aksine A ile B arasında (mevcut, hem fikir olunan ve toplumsal yapı gereği uyulmak zorunda olunan) özgürlüğün sınırlarını belirleyen kurallar düz bir çizgide değil menderesvari (S şeklinde) bir hat izleyerek ilerler.

Öznel tercihlere ve dolayısı ile hukuk dilinde keyfiyete yer açan menderes hareketinde A ile B farklı zaman ve zeminlerde birbirlerinin sınırlarını ihlal eder fakat bu bir soruna dönüşmez. Sosyolojik literatürde bu ihlal edilen alanların adı HOŞGÖRÜ sınırı olarak tanımlanır.

Ki bu, bilinenin aksine, toplumu her zaman ileriye taşıyan ve insana özgürlük alanını sürekli genişletme olanağı tanıyan toplumun en güçlü çimentosudur. Kuralları sürekli özgürlükler lehine geliştiren en önemli dinamiktir de…

Tabi her şeye rağmen harcadığı emek, üstlendiği sorumluluk yahut sahip olduğu yetki gereği; birey, kurum yahut egemen erk şunu da söyleyebilir: Kural bu. Kurala uy ya da sonucuna katlan. Yetkim var, emek harcamışım, sorumluluğum var. Bu bana bu yüzden haktır.

Burada yapılacak tek şey başta izahını yapmaya çalıştığımız kıstastır: Kime ve neye hizmet ediyor?

Cevabını alabilirsek ne ala fakat alamazsak artık bundan sonra bunun adı kural değil yasak olur ve yasaklar çiğnenmek içindir. Bir tek bedelini göze alabilene serbest olan. Ve fakat bir tek onlar bizi ileri taşıyabilir…