Karasal UHF TV Frekansları Neden 4.5G ve 5G’ye Devredildi?

Karasal UHF TV Frekansları Neden 4.5G ve 5G’ye Devredildi?^[1]

Geçmişte evlerimizin çatısındaki antenlerle havadan aldığımız o eski analog karasal televizyon yayınları (UHF kuşağı) artık tarih oldu. Karasal yayıncılık büyük ölçüde uyduya ve dijital platformlara taşınınca, eski televizyon vericilerinin kullandığı 700 ile 800 MHz arasındaki değerli frekans bantları boşa çıktı. Bazı sosyal ortamlarda bahsedildiği gibi eski uydumuzdan boşalan frekanslar değil, çanak antensiz aldığımız karasal UHF frekanslar boşaldı.

Peki bu frekanslar neden GSM şebekelerine (4.5G ve 5G) devredildi?

Çünkü 700-800 MHz gibi düşük frekanslar, fiziksel doğaları gereği çok uzun mesafelere ulaşabilme ve kalın binaların, dağların, duvarların içine çok daha iyi nüfuz edebilme yeteneğine sahiptir. Bu değerli bantların mobil iletişime tahsis edilmesi sayesinde; cep telefonlarımız artık köylerde, dağ başlarında, evlerin en kuytu köşelerinde bile çok daha güçlü çekiyor, mobil internet ve iletişim altyapısı çok daha geniş bir alana kesintisiz yayılıyor.

700-800 MHz bandı GSM şebekelerine devredilmeden önce 4.5G ağlarında genellikle 800 MHz'in üst dilimleri ile 900 MHz, 1800 MHz, 2100 MHz ve 2600 MHz gibi daha yüksek frekanslar, 5G için ise 3.5 GHz ve üzeri orta/yüksek bantlar kullanılıyordu. Bu yüksek frekansların en büyük avantajı, kısa süre içerisinde çok yüksek veri hızları (geniş bant kapasitesi) sunabilmeleriydi; dezavantajı ise fiziksel doğaları gereği kısa menzilli olmaları, binaların beton duvarlarını ve dağlık engelleri aşmakta zorlanarak uzak mesafelerde hızla zayıflamalarıydı. Bu durum, özellikle baz istasyonuna uzak kırsal kesimlerde veya binaların iç kısımlarında kapsama kopmalarına ve sinyal düşüşlerine yol açıyordu.

700 ve 800 MHz gibi düşük frekanslar, dalga boyunun fiziksel yapısı gereği uzak mesafelere ve binaların içine kadar rahatça ulaşarak "sinyalin var olmasını" sağlar; ancak bu bantların veri taşıma kapasitesi (bant genişliği) yüksek frekanslar kadar geniş değildir. Dolayısıyla, baz istasyonundan çok uzaktayken bu bant üzerinden bağlantı kursanız bile, veri akış hızı (throughput) düşük olacağı için sosyal platformlardan video izlerken donmalar, yüklenme gecikmeleri veya düşük çözünürlük sorunlarıyla karşılaşırsınız. Yani sinyal uzaktan gelir ve telefon çeker gibi görünür ama yüksek veri gerektiren işlemlerde hız yetersiz kalabilir.

Bulunduğunuz yerdeki baz istasyonu çok uzakta olduğu için, sesin ihtiyaç duyduğu o hassas ve kesintisiz bağlantı kalitesi (sinyal kalitesi) normale göre çok zayıflar. Şebeke, ses çağrısını o zayıf yoldan geçiremez ve arama direkt düşmez ("ulaşılamıyor" olur). Fakat internet verisi (TCP protokolü sayesinde) paketler halinde parça parça gidip gelebildiği için, düşük hızda da olsa Facebook, Instagram veya WhatsApp gibi internet tabanlı uygulamalar çalışmaya devam eder.

700-800 MHz karasal UHF TV frekans bandının en büyük avantajı, uzun mesafelere rahatça ulaşabilmesi ve kalın binaların duvarlarını aşarak iç mekânlarda güçlü kapsama sağlamasıdır; en büyük dezavantajı ise düşük frekanslı yapısı gereği yüksek frekanslar kadar geniş veri kapasitesi (yüksek hız) sunamamasıdır.