İlber Ortaylı'ya Veda

Söze başlamadan evvel çok üzgün olduğumu belirtmeliyim. Belki de çocukluğumdan beri önce ekranlarda izleyerek başladığım, daha sonra kitaplarını okuduğum, nihayetinde yüz yüze tanışma fırsatı da bulduğum çok kıymetli bir tarihçiydi; onun kaybı "tanıdık" birisinin, aileden birisinin kaybı gibi üzülmeme neden oldu. Bunun en başat sebebi hocaya karşı duyduğum derin sevgidir. Dil bilmez, metot bilmez şaklabanlara; ideoloji ve siyaset ile Orta Çağ patronaj ilişkisinin kıramamış çağ dışı araştırmacı müsveddelerine lafını hiç esirgemeden konuşurdu. Bu, zamanında genç bir tarihçi adayını iken bana hep cesaret ve özgüven verirdi. "Demek ki doğru bildiğini bu şekilde savunmak gerekiyor." diye notumu almıştım.

Hocayı çoğu insan popüler yanı ile, yani televizyon programlarından tanıdı diyebiliriz. Önceleri "Tarihin Arka Odası", "Teke Tek" gibi programlara katılırken, daha sonra Fatih Altaylı'nın şahsi gayretiyle "Teke Tek Bilim" programında, özellikle Celal Şengör hocanın da konuk olduğu bölümlerle tanınırlığı zirveye ulaştı. Devamında konuşmacı olarak çağrıldığı programlar, kitap fuarlarındaki imza söyleşileri derken tüm ülkeyi baştan sonra gezip; tarih, edebiyat, kültür, hayat dersleri vermeye gayret etti.

Öte yandan hocanın sayısız kitabı ve makalesi var. Burada tek tek onları incelemek ve aktarmak hem zaman alacağı hem de başka bir tahlil konusu olacağı için değinmeyeceğim. Ancak herhangi bir kitap satış mağazası veya online kitapçıda adını aratmanız kâfî olacaktır. Aynı zamanda ciddi bir entelektüeldi. Bu lafı bazen yanlış anlayarak "halka yukardan bakardı, egoistti." gibi suçlamalarla çok fazla itham edildiğini biliyorum. Bu ithamları aslında hocanın şahsına değil, kendilerine yaptıkları bir eleştiri olarak gördüm; bir bilinçaltı yansıması. Kuvvetle muhtemel, hoca seviyesinde bilgi sahibi olsalar kendi yapacakları hareketleri ve tutumları hoca yapıyormuş gibi suçluyorlardı. Kimdir bunlar? İsim isim elbette veremem.

Nihayetinde hocanın yapmaya çalıştığı şeylere de değinmek istiyorum. Sevilen ve değer verilen kişilerin vefatı sonrasında günlerce o kişinin yaptıklarını konuşulur; tanıyan tanımayan herkes o kişi ile ilgili şahsi veya umumi hatıralarını anlatır. Kimisi abartı seviyesinde güzellemek için, kimisi eleştirmek için bir sürü yazı ve video karşınıza çıkacaktır. İtibar etmeyin demek haddime değil ama ihtimamlı davranın demek zorundayım. Bu yüzden kendimce hocadan öğrendiklerimi buraya aktarmak istedim ki en azından okunursa, belki bir kişiye bile erişse fahri hocamdan öğrendiklerimi yine onun aracılığıyla iletmiş olayım.

İlber hocadan öğrendiklerimle yazıma son vermek istiyorum. Yazı içerisinde bir hata ve eksik kalan bir şey varsa şimdiden affola. Nur içinde yat hocam, ebedi sevgi ve özlemle...

• Genç yaşta dil meselesini çözün. Hâlâ çözemediyseniz de sorun değil, hiçbir şey için geç değildir.
• Kültürünüzü, tarihinizi bilin. Gezmeye önce yurt dışından değil kendi ülkenizden başlayın.
• Bol bol kitap okuyun, okumayan insan eksik kalır. Hocanın deyimiyle "cahildir."
• Yaptığınız işleri ciddi yapın. Yarım bırakmayın, sonuna kadar uğraşın.
• Kaderinizi siz kendiniz yazarsınız, "yapacak bir şey yok" demeyin. Çabalayın, araştırın, düşün , kalkın ama yolunuzu yürümeye devam edin.
• Gülün, eğlenmeyi bilin. Hayat, tekrar geleceğinize inanmadığınız sürece tek canınızın olduğu bir oyundur. O canı kaybetmeden önce keyif alın. Dostlarınıza, ailenize sıkı sıkı tutunun. Sevdiklerinizi kırmayın.
• Kimseyle yarış halinde olmayın. Daima kendinizle uğraşın, kendinizi geliştirin. Başkasını aşağı çekmektense siz yukarı çıkmaya çalışın.
• Güzel sevin, güzellik bulun.