İçimdeki Öfke: ‘Keşke Ölseler’ Dileğinin Anatomisi
Öfke, beddua ve adaletin psikolojisini irdeleyen kişisel bir deneme.
/content/677a3bab-372e-4c0f-a69a-0d3ad811eb96.jpeg)
- Blog Yazısı
Blog Yazısı
Beddua, Suçluluk ve İnanç: Duygusal Çelişkiler
Canınız içine içine kanadı mı hiç?
Benim çok… Gözyaşlarım akmadı belki, kahkahalarım da susmadı; ancak içime içime, çok derinlere defalarca kanadım.
Peki birisi ölsün diye dua ettiniz mi hiç? “Keşke ölse de kurtulsak” dediniz mi?
Ben kaç kere dediğimi bilmiyorum.
Yaklaşık iki yüz tümörle aynı anda acı çeken kedi kızım Mercimek Sude için, su içmek bile eziyete dönüşünce, ötenaziye elim varmadığından her dakika “Ey Tanrım, al canını, daha fazla acı çekmesine izin verme” diye her an dua ettim. Ayakları yürürken, gözü görürken, mutluyken, bizi hala tanıyorken veda etsin, sürünmesin istedim. Misal; iş yerinde oda arkadaşım koyu Fenerbahçeli; her gün Galatasaray kafilesini taşıyan uçağın düşmesini içten içe dileyebiliyor. Kaldı ki; kızımın hayallerini fütursuzca çalan siyasi düşmanlarımız için de pek çok defa “ölseler de kurtulsak” dedim.
Bu dilden nefret ederim aslında; normalde yapıcıyım, pozitifi ararım, her şerde bir ders bulmaya çalışırım. Tekâmülün, yediğin kazıkların toplamının “tecrübe” diye adlandırılması olduğuna yürekten inanırım. Ama yine de bu kadar pozitif bir dünya görüşüne rağmen, bazıları için “ölse de kurtulsak” dediğim oluyor.
Zevkle mi acıyla mı bilmiyorum. Ama kullanıyorum.
En son mesela yıllar boyunca karısını her gece döven yan komşum… Bugün dahi “ölsün” diye dua ettiğim oluyor. Eşi onu terk etti, evet; ama onun hayatta varlığı bile fazlalık gibi geliyor bünyeme. Dün eşini döven, yarın komşusunu, öbür gün çocuklarını, sonraki gün yoldan geçeni belki de akrabalarını döver çünkü. Şiddet eğilimi olan birinin uyguladığı şiddetin azaldığına, yavaşladığına, durduğuna ya da tedavi ile düzeltilebildiğine hiç tanık olmadım. Belki bir istatistiği vardır, araştırmadım da…
Bir kere can yakan bin kere de yakar, bir kere kalp kıran bin kere de kırar. “Yedisinde neyse, yetmişinde de odur.” Bu bir hastalık değil; vahşi bir içgüdü, erkini dikte etme arzusu… Ben şiddete meyli ezikliğini, beceriksizliğini örtbas etme çabası olarak tanımlıyorum.
Kaldı ki, kendi özgürlük alanının dışına çıkarak başka canlıları taciz eden, şiddet uygulayan, başkasının hakkını delice bir cesaretle gasp eden ve yaptığını “delilik, bağımlılık, haylazlık” kisvesiyle örten insanlara da tahammül edemiyorum. Ne kadar uzak dursam da bir yerde gelip bana çarpıyorlar. Dayak yiyen komşumu polise ihbar ettiğim için, o dayağı atan kocayla her fırsatta muhatap olmak, taciz edilmek, tehdit edilmek… Adil değil, etik değil, bana göre hiç değil! O adamın o geceden sonra tutuklanmayıp daha da fütursuzlaşması da normal değil!
Utanç ve rahatlama hissi / Neden söylemek kolay?
Kalbim acıyor…
Bunca kötülüğün arasında nefes almaya çalışmak ve yine de Pollyanna kalmak zor değil; zor olan, ben düz yolda yürürken başıma bir şey gelme ihtimali. Peki ya yan komşu bana olan hıncını evlatlarımdan çıkarırsa? Kızımdan, kedimden, köpeğimden, evime gelen bir misafirden? Birisi bir hayvanı tekmelendiğinde ben de o hayvanı kurtarmak isterken şiddete uğrasam peki?
Yalnızca bu ülkede yaşıyorum diye değil; kadın olmak, çocuk olmak, hayvan olmak, bitki olmak, her türlü erkin altında ezilen olmak korkunç ve tedbirsiz! Coğrafya fark etmiyor. Bu yüzden çok acı çektiğimde bir süre sessizleşiyorum. Uzun süre hiç ama hiç konuşmuyorum… Canımı yakanla kavga etmemeye alıştım. Cevap bile vermeden, derin ve en güçlü nefesi alıp, en güzel hâlimle yoluma devam ediyorum. En çok da “Allah’ından bulsun,” diyorum kendi kendime homurdanarak. Hatta bazen “ölse de kurtulsak” “bize de kimseye de zarar vermese” diye yüksek sesle diliyorum…
Kabul; bedduanın, kötü sözün dönüp dolaşıp edeni bulduğuna da inancım büyük ama bazen “madem ölmeden önce benim de ‘beddua ettim’ diye ölme ihtimalim var, bari öleyim de onlarla aynı ortamda bulunmayayım.” Diye bile geçer içimden. Çünkü bela, istemesen de bulaşır sana… Susamıyorum gözümün önünde olanlara…
Ben deli değilim, arkadaşlar. Yanlış anlaşılmak istemem. Belki sitem belki kendini aklama çabası gibi okunuyor olabilir sözlerim; ama bu ülkede “ben milliyetçiyim, cumhuriyetçiyim, laikim, Atatürkçüyüm, halkçıyım, devletçiyim, inkılapçıyım; Türküm, doğruyum, çalışkanım” diyebilen pek çok kişiden daha fazla, taşın altına gövdesini koyacak kadar cesur ve güçlüyüm. Üstelik ıstırap çekenlerin ümidi, hayatı ve çocukları için caydırıcı ve adil cezalar gelsin diye sadece uzaktan dua etmekle ya da klavye başında bir mesaj atmakla yetinmeyecek kadar da aydın ve bilgeyim.
Kendi sorunumun altındaki hissi de görüyorum: bazen öfke bazen kırgınlık bazen çaresizlik öyle kabarıyor ki, bile isteye ve tüm kalbimle “yok olsunlar” diye sessizce derinlerde bir yere fısıldıyorum. “Kaçış” gibi kulağa gelse de benim için evrene emanet edilmiş kocaman bir ağıt bu fısıldayış. Ölen her bir kötü için uzun zamandır “bu dünyada cezalarını çekmediler” diye üzülmüyorum; çünkü gerçek kötüleri layıkıyla ıslah edecek yaptırım ve cezaların yok olduğuna inanıyorum. O yüzden bazen, evet; “ölsünler; insanlık olarak kurtulalım” diyorum.
Benim talebim, esasında insan olmanın karanlık ama yaygın bir yüzü.
Çoğu kişi yüksek sesle söylemez; ben söylüyorum. Bazen gözüne baka baka! Bunu beynim beddua olarak da kaydetmiyor; “bana bulaşma” manasında bir ağıt aslında…
Önemli olan, bu duygunun neden ortaya çıktığını görmek ve onu kör bir şiddet dileği değil, bir işaret olarak okumak belki de vicdanımı hafifleten: “bu kişiden, bu durumdan gördüğüm zarar ve yük o kadar ağır ki, yokluğunu diliyorum” demek…
Basit. Kendimi suçlamak yerine, bu duygunun aslında sınırlarımın, ihtiyaçlarımın ve adalet arayışımın dili olduğunu fark etmek…
“Fakir avuntusu” gibi görünebilir. Ama bence tam tersine, oldukça sağlıklı bir farkındalık. Belaya bulaşmaktan daha iyi. Ben buyum; yarayı inkâr etmeyen ve fakat kutsamayan biri.
Bu, deli olmak değil, adalete duyarlı olmaktır. Aynı zamanda kişinin ya da kendimin, sevdiklerimi ve özellikle de çocuğumu korumak için zihnimde en uç ihtimali kurması: “kötülük edenler hiç olmasaydı…” Ve bu bence aslında sevgi kökenli bir öfke hatta arınma. Kaldı ki yoğun öfkem çoğu zaman bireylere değil, sembolik olarak bir gruba yönelir; gerçekte hedef alınan, tek tek insanlara değil, cehalete, şiddet kültürüne ya da ataerkil sistem, kader diye dayatılan coğrafya gibi soyut düşmanlara…
Şiva’nın Gözü: Yıkım ve Yeniden Doğuş Arketipi
Kim bilir, belki de içimde Hindu mitolojisindeki Şiva’nın hem yaratıcı hem de yok edici gücünü andıran; kötülüğü ortadan kaldırıp yeni bir düzene alan açma arayışıyla, plansızca da olsa çalışan bir dişil arketip var.
“Kötüler topyekûn yok olsunlar” dileği çok yorucu kabul ediyorum. Bu Dünya bu şekilde işlemiyor, onu da biliyorum. Kötülük geçmişte de vardı, gelecekte de var olacak; maalesef! Önemli olan, kişinin neyi dönüştürebileceğini, nerede adalet talep edebileceğini görebilmesidir belki de…
Belki de cehaletle mücadele etmeyen toplumların fütursuz davranışlarının bireylerde öfke uyandırması, aslında o bireyin bilgiye, ilerlemeye ve aydınlanmaya duyduğu derin bağlılığın göstergesidir diye inanmak istiyorum.
Velhasıl öfkem; sadece bir beddua değil bazen de bilgiye ve ilerlemeye duyulan açlığımın ve sevgimin çarpık yansıması, biliyorum.
Galiba artık öfkemi “yok olsunlar” demek yerine, “ben neyi değiştirebilirim, nasıl koruyabilirim, nasıl bilinç uyandırabilirim?” sorusuna yöneltmem gerekiyor. Bunu becerebilirsem şayet karanlığa güzellik, cehalete bilgi, şiddete şifa dağıtabilirim…
- İnanılmaz1

- Muhteşem!0

- Tebrikler!0

- Bilim Budur!0

- Mmm... Çok sapyoseksüel!0

- Güldürdü0

- Umut Verici!0

- Merak Uyandırıcı!0

- Üzücü!0

- Grrr... *@$#0

- İğrenç!0

- Korkutucu!0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?
Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 22.11.2026 17:35:22 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/21797
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.
Yorumlar 0