Fotoğraflarınız nereye gidiyor?

Çektiğiniz an telefon onu işler, sınıflandırır ve çoğu zaman buluta yükler. apple, google, samsung hepsinin varsayılan ayarı otomatik yedeklemedir. Pratik bir özellik şüphesiz. Ama o fotoğrafların artık sadece sizin cihazınızda olmadığı anlamına da gelir. Peki buluta yüklenen bir fotoğrafa ne olur? Sadece bir sunucuda beklemez. Google fotoğraflar yüzlerinizi tanır, kişilere göre gruplar, konumları etiketler, nerede çekildiğini haritaya işler, içerikleri sınıflandırır plaj, doğum günü, yemek, köpek. "Bu gün üç yıl önce" hatırlatmaları gönderir. Tüm bunları yapabilmesi için her fotoğrafı tek tek analiz etmesi gerekir. Şirket bunu anonim, otomatik ve güvenli bir süreç olarak tanımlar. Belki öyledir. Belki… Ama milyarlarca fotoğrafı analiz eden bir sistemin içinde sizin fotoğraflarınız da vardır ve bu sistemin neyi nasıl yorumladığını siz kontrol edemezsiniz.

2023'teki olayı bu yüzden anlatmak gerekiyor. San Francisco'da yaşayan bir baba, küçük çocuğunun kasık bölgesinde şişlik oluştuğunu fark etti. Doktora götürmeden önce durumu belgelemek için fotoğraf çekti tamamen tıbbi bir amaçla tamamen masum bir niyetle. Fotoğrafı doktoruna göndermek için google platformunu kullandı. Birkaç gün içinde google hesabı askıya alındı. Şirketin otomatik sistemleri bu görüntüyü zararlı içerik olarak sınıflandırmış ve yalnızca hesabı kapatmakla kalmamış kolluk kuvvetlerine de ihbarda bulunmuştu. Polis soruşturma başlattı. Babanın masum olduğu kısa sürede anlaşıldı ama google hesabı geri verilmedi. Yıllarca biriktirilen e-postalar, fotoğraflar, belgeler, drive dosyaları, takvim kayıtları hepsi erişilemez hale geldi kalıcı olarak.

Algoritmaların sadece görselleri değil kelimeleri de bağlamından kopuk yorumladığı başka bir örnek 2013'te New York'ta yaşandı. Michele Catalano adlı bir gazeteci mutfak için düdüklü tencere araştırırken, eşi de iş yerindeki bilgisayarından sırt çantası araması yapmıştı. Bu iki arama tek başına tamamen masumdu biri yemek pişirmek, diğeri taşımak içindi. Ama o dönemde Boston maratonu saldırısı yaşanmıştı ve saldırıda kullanılan düzenek tam olarak buydu, sırt çantasının içine yerleştirilmiş düdüklü tencere bombası. Eşinin eski işvereni bu iki aramayı birlikte fark edince durumu polise bildirdi ve aile terörle mücadele ekiplerinin kapısına dayandığı bir sabahla uyandı. Sonunda herhangi bir suç olmadığı anlaşıldı ama o sabahı yaşayan aile için bu bilgi pek teselli edici olmadı. Yani veriler bağlamından koparıldığında, birbirinden tamamen bağımsız iki masum arama bir suç profiline dönüşebilir. Bunu yapan bir insan olsa bile sormadı, dinlemedi, anlamaya çalışmadı sadece iki kelimeyi yan yana gördü ve karar verdi.

Ne yapabiliriz; ayarlardan otomatik yedeklemeyi kapatın hem google fotoğraflar hem de diğer bulut sistemleri için bu seçenek kolayca bulunur. Fotoğraflarınızı kendiniz, istediğiniz zaman, istediğiniz yere yedekleyin. Bilgisayarınız ya da harici bir disk bunun için fazlasıyla yeterlidir. Bulut kullanmak istiyorsanız uçtan uca şifreli alternatifler tercih edin, proton drive bu alanda öne çıkan seçeneklerden biri. Fotoğraflarınız anılarınızdır, herşeyinizdir. Nerede durduklarını, kimin görebildiğini ve bir algoritmanın bunları nasıl yorumladığını bilmek bir paranoya değil, makul bir beklentidir...